Violencia domestico no ta cuminsa na adulto. E ta coy raiz mas trempan—den loke muchanan ta mira, tende, y wordo siña tocante relacion, genero, poder, y control. Toch pa añanan, sistemanan di educacion a trat’e como algo pa atende cune despues cu e pasa. Esey no ta suficiente bon.
Si nos ta serio tocante kibra e ciclo di abuso, nos mester stop di actua comosifuera esaki ta djis un asunto priva entre adulto. Nos mester bira incomodo y cuminsa siña muchanan—for di un edad hoben—con relacionnan saludabel ta mustra realmente.
Tin un cuerpo creciente di investigacion cu ta mustra cu educacion tocante relacionnan respetuoso ta traha. Programanan cu ta cuminsa den scol basico y secundario, specialmente esnan cu ta cubri regulacion emocional, habilidadnan di comunicacion, consentimento, y reta rolnan di genero dañino, por reduci violencia den relacionnan futuro. Toch e programanan aki ainda ta e excepcion, no e norma.
Hopi scol ta mishi e tema solamente den contexto di educacion sexual, y hasta e ora, hopi biaha ta mucho tiki, mucho laat. Loke ta falta ta un mensahe cla y consistente cu abuso—sea ta emocional, verbal, fisico, of digital—no ta djis “mal comportacion” sino un asunto social serio. Siña esaki trempan ta yuda muchanan identifica abuso, pone limite, y señala normanan peligroso prome cu nan bira internalisa.
Pero no ta trata solamente di e curriculum. Un enfoke di scol completo ta crucial. Ora maestronan ta modela respet y bondad, ora scolnan ta aplica cero tolerancia pa acoso of bullying, y ora studiantenan ta wordo encurasha pa papia y sostene otro, eynan ta unda cambio cultural real ta cuminsa. Eynan tambe ta unda confiansa ta wordo construi—pues si un mucha ta experencia abuso na cas, nan ta mas probabel di busca yudansa.
Un di e problemanan mas grandi, sinembargo, ta cu hopi adulto ainda ta trata violencia domestico como algo mucho pisa pa mente di hobennan. Pero muchanan ya caba ta exponi na dje—na cas, den media, of via ‘peers’. E silencio rond di e tema no ta proteha nan. E ta isola nan.
Esaki ta specialmente berdad pa studiantenan marginalisa. Hubentud LGBTQ+, muchanan den cuido di criansa, y esnan di background culturalmente diverso hopi biaha ta enfrenta riesgonan unico pero masha poco ta mira nan mes refleha den educacion di relacion ‘mainstream’. Si nos no ta adapta mensahenan pa yega na cada mucha, nos ta lagando esnan mas vulnerabel atras.
Y despues tin e asunto di fondo. A pesar di e beneficionan cla, programanan di prevencion hopi biaha ta e prome pa wordo corta ora presupuestonan baha. E costo di no haci nada—trauma, productividad perdi, cuido medico, gastonan legal—ta hopi mas grandi.
E punto final ta esaki: si nos kier lanta un generacion cu ta rechasa abuso den tur forma, nos mester cuminsa cu nan. Esey kiermen haci educacion tocante relacionnan respetuoso un parti standard di bida escolar—no un extra opcional. E kiermen envolvi mayornan y comunidadnan den e combersacion. Y e kiermen trata prevencion di violencia domestico como e trabao urgente y fundamental cu e ta.






0 Comments