Nederland zucht opnieuw onder hoge temperaturen. Voor de vierde keer dit jaar trekt een grote hittegolf over Europa en ook Nederland krijgt daarvan zijn deel. Met temperaturen boven de 30 graden, uitzonderlijk warme nachten en opnieuw lokale weerrecords lijkt 2026 hard op weg om het warmste en extreemste hittejaar ooit te worden. Toch klopt dat beeld niet helemaal.

De verwarring ontstaat vooral doordat verschillende soorten hittegolven door elkaar worden gehaald. Meteorologen spreken momenteel over de vierde grote Europese hittegolf van 2026. Dat betekent niet automatisch dat Nederland ook zijn vierde officiële hittegolf beleeft.

Het KNMI spreekt pas van een landelijke hittegolf wanneer de temperatuur in De Bilt minimaal vijf dagen achter elkaar 25 graden of hoger is. Binnen die periode moeten minstens drie tropische dagen voorkomen met temperaturen van 30 graden of meer.

Volgens het officiële KNMI-overzicht heeft Nederland in 2026 tot nu toe één landelijke hittegolf gehad. Die duurde van 18 tot en met 29 juni, telde twaalf dagen en bracht vijf tropische dagen. Regionaal ligt het aantal hoger. In verschillende delen van Limburg, Brabant en Zeeland werden al drie afzonderlijke hittegolven geregistreerd.

Een vierde regionale hittegolf is mogelijk, maar nog niet overal officieel vastgesteld. Bovendien zou zelfs een vierde regionale hittegolf geen nationaal record betekenen. In 1995 registreerden weerstations in Volkel en Arcen vier hittegolven. De zomer van 1947 ging nog verder: Winterswijk telde er vier en Maastricht zelfs vijf. Dat laatste geldt nog altijd als het Nederlandse record.

Wat 2026 wel bijzonder maakt, is hoe vroeg de hitte begon en hoe snel de warme perioden elkaar opvolgden. Op 20 juni werd in delen van Limburg al de tweede regionale hittegolf vastgesteld. Nooit eerder kwam Nederland zo vroeg in het jaar aan twee regionale hittegolven. Ook de derde volgde uitzonderlijk snel.

Daarnaast sneuvelden verschillende dagelijkse temperatuurrecords. Zo werd 29 juli de warmste 29 juli sinds het begin van de metingen. De zomer als geheel behoort tot nu toe eveneens tot de warmste sinds 1901. Het nationale hitterecord staat echter nog altijd op 40,7 graden, gemeten op 25 juli 2019 in Gilze-Rijen.

Ook voor duur en intensiteit blijven andere jaren voorlopig buiten bereik. De landelijke hittegolf van 1975 duurde achttien dagen. In 1976 hield een hittegolf zeventien dagen aan en werden tien tropische dagen geregistreerd. Regionaal duurde een hittegolf in het oosten van Nederland in 2018 zelfs 29 dagen.

De zomer van 2026 is dus zonder twijfel uitzonderlijk warm, droog en belastend. Toch is het belangrijk om niet iedere Europese warmteperiode automatisch als een nieuwe Nederlandse hittegolf te tellen.

Het voelt misschien alsof Nederland dit jaar alle warmterecords breekt. De cijfers vertellen echter een genuanceerder verhaal: 2026 is een extreem vroeg en aanhoudend warm jaar, maar voorlopig niet het jaar met de meeste, langste of zwaarste hittegolven uit de Nederlandse geschiedenis.