AOW in 2024 voor het eerst grotendeels bekostigd uit belastinggeld

Volgens het CBS werd in 2024 voor het eerst meer dan de helft van de AOW-uitkeringen gefinancierd uit algemene middelen. De AOW-premie-inkomsten bedroegen dat jaar 23,4 miljard euro, terwijl de totale uitgaven opliepen tot 51,9 miljard euro. Hierdoor kwam 28,5 miljard euro (bijna 55%) uit belastinggeld.

Deze ontwikkeling, aangeduid als de ‘fiscalisering van de AOW’, is het gevolg van stijgende uitgaven door vergrijzing en de koppeling van de AOW aan het minimumloon. Tegelijkertijd stijgen de premie-inkomsten nauwelijks, omdat premietarieven en -grondslagen niet zijn aangepast aan de toenemende lasten.

Sinds 2000 is het aandeel van de AOW-uitgaven in de totale overheidsuitgaven gegroeid van 0% naar 5,7% in 2024. Dit benadrukt de toenemende druk op de overheidsfinanciën door de vergrijzende bevolking en het belang van structurele financieringsvraagstukken voor de toekomst.

____________________________________________________________________________

Huishoudelijk afval in 2024 voor het eerst weer toegenomen

In 2024 is de hoeveelheid ingezameld huishoudelijk afval gestegen naar 8,2 miljard kilogram, wat neerkomt op 459 kilogram per inwoner. Dit markeert de eerste stijging na jaren van daling, aldus het CBS. De grootste afvalstromen blijven fijn huishoudelijk restafval (149 kg), gft-afval (91 kg) en oud papier en karton (40 kg), samen goed voor 60% van het totaal.

De hoeveelheid ingezameld asbesthoudend afval daalde verder naar 7,1 miljoen kg, terwijl de inzameling van dakbedekking toenam tot 13,2 miljoen kg. Regionale verschillen blijven zichtbaar: stedelijke gemeenten zamelen meer restafval in, terwijl minder stedelijke gebieden meer gft-afval verwerken.

Het CBS wijst erop dat gemeentelijk beleid en de mate van stedelijkheid invloed hebben op inzamelingspraktijken. De toename in afvalvolume onderstreept het belang van effectief afvalbeheer en bewustwording rond afvalscheiding en recycling. De cijfers zijn voorlopig.

____________________________________________________________________________

Aandeel vrouwelijke hoogleraren stijgt, maar streefcijfer 2025 buiten bereik

Volgens de jaarlijkse monitor van het Landelijk Netwerk Vrouwelijke Hoogleraren (LNVH) is het aandeel vrouwelijke hoogleraren aan Nederlandse universiteiten in 2024 gestegen naar 28,7 procent, een toename van 1,1 procentpunt ten opzichte van het voorgaande jaar. Toch lijkt het landelijke streefcijfer van 31,2 procent voor 2025 niet haalbaar. Acht universiteiten blijven achter bij hun doelen, terwijl vier instellingen—Erasmus Universiteit, Tilburg University, de Open Universiteit en de Universiteit van Amsterdam—hun doelen al hebben bereikt.

LNVH uit zorgen over bezuinigingen van 1 miljard euro op het hoger onderwijs, die vooral vrouwelijke wetenschappers zouden raken vanwege hun vaak tijdelijke contracten. Ook staat gendergelijkheid steeds meer onder druk. Positief is dat het aandeel vrouwen in universiteitsbesturen inmiddels 48,4 procent bedraagt. LNVH pleit voor blijvende aandacht voor diversiteit en structurele investeringen in gendergelijkheid.

____________________________________________________________________________

COA doet dringend beroep op acht provincies voor extra asielopvang

Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) heeft acht provincies opgeroepen om uiterlijk eind juli 2.600 extra noodopvangplekken te realiseren. Dit is nodig vanwege een dreigend tekort, veroorzaakt door hogere instroom en het sluiten van tijdelijke opvanglocaties. De betrokken provincies – waaronder Noord-Brabant, Zuid-Holland en Utrecht – voldoen momenteel niet aan de normen van de spreidingswet.

Gemeenten die al opvanglocaties hebben geopend, zien contracten aflopen, waardoor de druk toeneemt. Gemeentekoepel VNG acht het lastig om in de zomervakantie aan het verzoek te voldoen en wijst op het risico van een herhaling van de opvangcrisis in 2022.

Minister Mona Keijzer (BBB) steunt het verzoek, maar benadrukt dat de instroom omlaag moet. Ze verwacht desondanks medewerking van gemeenten. De vier noordelijke provincies voldoen wél aan hun spreidingsverplichting. Het COA benadrukt dat eerlijke verdeling van opvang cruciaal blijft om tekorten te voorkomen.

____________________________________________________________________________

EU daagt Nederland voor rechter om onderhands gegunde NS-concessie

De Europese Commissie sleept Nederland voor het Hof van Justitie vanwege het onderhands gunnen van de hoofdrailnetconcessie aan de NS voor de periode 2025–2033. Volgens Brussel is hiermee in strijd gehandeld met Europese mededingingsregels, die een openbare aanbesteding vereisen. Concurrenten zoals Arriva en Qbuzz zijn hierdoor buitenspel gezet.

De Commissie stelt dat eerlijke concurrentie op de spoormarkt leidt tot betere en goedkopere diensten voor reizigers. Ondanks meerdere waarschuwingen, heeft Nederland de concessieovereenkomst niet aangepast. Het kabinet verdedigt de keuze met het argument dat één hoofdvervoerder beter past bij de drukbezette Nederlandse spoorinfrastructuur.

De zaak kan leiden tot een uitspraak met bindende gevolgen. De Federatie Mobiliteitsbedrijven Nederland noemt de stap van de Commissie terecht en verwacht meer transparantie in toekomstige concessies. De uitkomst van deze procedure kan grote gevolgen hebben voor het Nederlandse spoorbeleid.

____________________________________________________________________________

Veiligheidsdiensten waarschuwen voor toename fysieke sabotage door Rusland

De Nederlandse veiligheidsdiensten waarschuwen in het nieuwste Dreigingsbeeld Statelijke Actoren voor een groeiend risico op fysieke sabotage door buitenlandse mogendheden, met name Rusland. Hoewel een directe militaire aanval op NAVO-grondgebied als onwaarschijnlijk wordt beschouwd, nemen sabotageacties toe in frequentie en ernst.

Volgens de NCTV, AIVD en MIVD voert Rusland bewust acties uit om angst en instabiliteit in Europa te veroorzaken. Hierbij worden criminele burgers gerekruteerd zonder volledig inzicht in hun rol. Digitale aanvallen, zoals DDoS-aanvallen en spionage, vinden reeds regelmatig plaats.

Ook is vastgesteld dat Rusland onderzeese infrastructuur op de Noordzee in kaart brengt, wat kan wijzen op voorbereidingen voor sabotage. Andere landen zoals China, Iran en Noord-Korea worden eveneens genoemd als risico’s voor beïnvloeding van de Nederlandse samenleving.

De diensten benadrukken dat Nederland alert moet blijven op zowel digitale als fysieke dreigingen en pleiten voor versterking van nationale weerbaarheid tegen statelijke inmenging.

____________________________________________________________________________

Aantal ernstige verstoringen op het spoor neemt toe in eerste helft 2025

In de eerste zes maanden van 2025 registreerde ProRail 302 ernstige verstoringen op het Nederlandse spoor, een stijging ten opzichte van 289 in dezelfde periode vorig jaar. De meeste vertragingen werden veroorzaakt door spoorlopers, aanrijdingen en suïcides, goed voor ruim 40% van de incidenten. Technische storingen zoals defecte wissels en bovenleidingen waren verantwoordelijk voor 38% van de verstoringen.

ProRail pleit voor structurele financiering van preventieve maatregelen, waaronder slimme camera’s om gevaarlijke situaties vroegtijdig te signaleren. Ondanks de toename in verstoringen arriveerde 86,6% van de treinen op het hoofdrailnet met minder dan drie minuten vertraging.

De spoorbeheerder benadrukt het belang van onderhoud en betere samenwerking met vervoerders om betrouwbaarheid te verbeteren. ProRail waarschuwt voor verdere bezuinigingen en roept de politiek op om te investeren in toekomstbestendig spoorbeheer, om achteruitgang zoals in Duitsland te voorkomen. Het personeelstekort blijft daarbij een knelpunt.

____________________________________________________________________________

Aantal meldingen van mogelijke rabiësbesmetting bij reizigers sterk toegenomen

In 2025 is het aantal meldingen van mogelijke rabiësbesmettingen onder Nederlandse reizigers met 21 procent gestegen ten opzichte van vorig jaar, meldt alarmcentrale Eurocross. Tot nu toe kwamen er al meer dan vijfhonderd meldingen binnen, voornamelijk van reizigers uit Indonesië, Thailand en Turkije. De stijgende trend is al enkele jaren zichtbaar: in 2024 steeg het aantal meldingen met 27 procent, in 2023 met 61 procent.

Volgens Eurocross is bewustwording toegenomen, maar laten veel reizigers zich nog steeds niet vaccineren. Rabiës is een dodelijke virusinfectie die wordt overgedragen via beten, krabben of likken van besmette dieren, waaronder honden, katten en vleermuizen. Jaarlijks overlijden wereldwijd circa 60.000 mensen aan de ziekte.

Eurocross en het RIVM adviseren reizigers om zich vooraf te laten vaccineren en bij een mogelijke besmetting direct de wond te reinigen en medische hulp te zoeken. Behandeling is preventief, maar essentieel voor overleving.

____________________________________________________________________________

Archeologen ontdekken goed bewaard legerkamp uit Tachtigjarige Oorlog in Zutphen

Bij archeologisch onderzoek in De Hoven Noord, Zutphen, zijn resten gevonden van een goed bewaard legerkamp en verdedigingswerk (schans) uit 1584. De vondst dateert uit de Tachtigjarige Oorlog, toen het Staatse leger – in strijd met de Spaanse bezetting – deze schans aanlegde.

Het kamp bevat zeldzame archeologische sporen, waaronder musketkogels, kruitmaat, aardewerk, munten, ijzeren gebruiksvoorwerpen en een bijzondere leisteen zonnewijzer. Opmerkelijk zijn ook twee ivoren luizenkammen, die inzicht bieden in het dagelijks leven van soldaten.

Een deel van de schans blijft intact ondergronds, doordat het buiten het plangebied voor nieuwe bouw valt. Het archeologisch onderzoek wordt in september voortgezet. De vondst is historisch relevant, aangezien Zutphen in de oorlog regelmatig van machthebber wisselde.

De gemeente en het Erfgoedcentrum Zutphen benadrukken het belang van conservering en verdere studie van deze unieke overblijfselen uit een cruciale periode in de Nederlandse geschiedenis.

____________________________________________________________________________

Arbeidsinspectie waarschuwt voor stijging dodelijke arbeidsongevallen

De Nederlandse Arbeidsinspectie slaat alarm over het toenemend aantal dodelijke arbeidsongevallen. In de eerste helft van 2025 kwamen circa veertig werknemers om het leven, terwijl het totaal in heel 2024 op 52 lag. De Inspectie vreest dat dit aantal dit jaar wordt overschreden.

Volgens de Arbeidsinspectie nemen risico’s rond vakantieperiodes toe, doordat werkzaamheden vaak versneld worden afgerond. Daarnaast schieten veiligheidsmaatregelen op de werkvloer tekort, vooral bij werken op hoogte en met machines. Ook ontbreekt het vaak aan bewustwording bij werknemers over het belang van veiligheid.

Een recent voorbeeld is het dodelijke ongeval in de Rotterdamse haven, waarbij twee mensen omkwamen tijdens het lossen van stalen platen.

De Arbeidsinspectie roept werkgevers en werknemers op tot strengere naleving van veiligheidsvoorschriften en pleit voor structurele preventieve maatregelen om het aantal fatale incidenten terug te dringen. Veilig werken moet prioriteit krijgen in alle sectoren.

____________________________________________________________________________

Nederland scoort hoog op brede welvaart, maar werkdruk en luchtkwaliteit blijven aandachtspunten

Nederland behoort tot de Europese koplopers op het gebied van brede welvaart, blijkt uit de jaarlijkse Brede Welvaartsindicator (BWI) van de Rabobank en Universiteit Utrecht. De hoge tevredenheid over geluk, wonen en maatschappelijke betrokkenheid dragen sterk bij aan deze score.

Toch zijn er ook verbeterpunten. Vooral in de Randstad zorgen werkdruk, flexibele arbeidscontracten en luchtvervuiling voor lagere scores op werk-privébalans en luchtkwaliteit. Deze factoren beïnvloeden het welzijn negatief in dichtbevolkte, economisch actieve gebieden.

Internationaal steken regio’s in Noorwegen en Zwitserland er positief bovenuit. Zo behaalt Luzern de hoogste score dankzij goede resultaten op het gebied van veiligheid, milieu en gezondheid. In contrast daarmee scoren regio’s in Hongarije en Griekenland het laagst, mede door lage inkomens en beperkte toegang tot goede huisvesting en zorg.

De resultaten onderstrepen het belang van beleidsmaatregelen gericht op duurzaamheid, gezondheid en stabiele werkgelegenheid om de welvaart in Nederland verder te versterken.

____________________________________________________________________________

Europese Commissie wil nieuwe inkomstenbronnen voor groeiend EU-budget

De Europese Commissie stelt voor om vanaf 2028 aanvullende inkomstenbronnen aan te boren om de stijgende EU-begroting – oplopend van €1.200 naar €2.000 miljard – te kunnen financieren. Eurocommissaris Piotr Serafin (Budget) benadrukt dat nationale bijdragen ontoereikend zijn, ondanks een verhoging van het verplichte aandeel van 1,1% naar 1,26% van het bruto nationaal inkomen van lidstaten.

Als alternatieve financiering wil de Commissie een deel van de accijns op tabak en een bijdrage van bedrijven met een omzet boven de €100 miljoen innen. Daarnaast overweegt men een heffing op het niet recyclen van elektronisch afval.

De extra inkomsten van €58,5 miljard moeten bijdragen aan intensivering van grensbewaking, klimaatmaatregelen en een speciaal Oekraïne-fonds van €100 miljard. Ook worden er forse investeringen voorzien in landbouw, regio-ontwikkeling en concurrentiekracht.

Alle lidstaten én het Europees Parlement moeten nog instemmen met het voorstel. Er is echter kritiek dat het budget nóg verder omhoog moet om Europese ambities waar te maken.

____________________________________________________________________________

Rechtbank dwingt verwijdering van zonnepanelen bij Schiphol wegens veiligheidsrisico

De rechtbank Noord-Holland heeft bepaald dat zonnepark De Groene Energie Corridor nabij Schiphol 78.000 zonnepanelen moet verwijderen. De aanleiding is hinderlijke schittering die piloten belemmert tijdens starts en landingen, wat geleid heeft tot tijdelijke sluiting van de Polderbaan. Het kort geding werd aangespannen door Schiphol en KLM.

Volgens de uitspraak moeten twee velden met panelen vóór respectievelijk 1 september en 15 oktober zijn verwijderd. De rechtbank stelt dat de reflecties een ernstig risico vormen voor de vliegveiligheid. Schiphol waarschuwt dat, als resterende velden vanaf eind augustus ook hinder veroorzaken, wederom sluiting van start- en landingsbanen dreigt.

De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) heeft inmiddels een handhavingsverzoek ingediend om verdere actie af te dwingen. De zaak onderstreept de noodzaak van zorgvuldige afstemming tussen duurzame energieprojecten en luchtvaartveiligheid in dichtbevolkte gebieden met intensief vliegverkeer.

____________________________________________________________________________

Kabinet verlaagt groeitempo windenergie op Noordzee na 2032

Het demissionaire kabinet heeft besloten het groeitempo van windparken op de Noordzee na 2032 te verlagen. Volgens demissionair minister Sophie Hermans (Klimaat) maken stijgende bouwkosten en onzekerheid over de toekomstige elektriciteitsvraag verdere versnelling onrealistisch. Tot 2032 blijft het doel 21 gigawatt, maar het oorspronkelijke streven van 50 gigawatt in 2040 wordt bijgesteld naar 30 à 40 gigawatt.

De industrie schakelt trager over op duurzame stroom dan verwacht, en ook de waterstofmarkt ontwikkelt zich langzaam. Hierdoor ontbreekt voldoende afnamegarantie voor nieuwe windparken. Tegelijkertijd staan meerdere aanbestedingen onder druk, omdat ontwikkelaars zonder subsidie minder bereid zijn te investeren.

Het kabinet overweegt daarom een nieuw subsidiesysteem waarbij ontwikkelaars geld ontvangen bij lage energieprijzen, maar bij hoge prijzen bijdragen aan de overheid. Brussel ondersteunt dit model. In oktober staat nog één aanbesteding gepland; dan moet blijken of marktpartijen nog interesse hebben in nieuwe windprojecten voor de Nederlandse kust.

____________________________________________________________________________

Pogacar eert overleden talent na dominante ritzege in Tour de France

Tadej Pogacar heeft donderdag de twaalfde etappe van de Tour de France gewonnen en daarbij de gele trui overgenomen van Ben Healy. Na zijn overwinning op de Hautacam bracht hij een eerbetoon aan Samuele Privitera, het Italiaanse wielertalent dat woensdag overleed na een val in de Giro Valle d’Aosta.

Pogacar gaf aan tijdens de slotkilometer vaak aan Privitera te hebben gedacht en droeg zijn zege op aan diens familie. De Sloveen versloeg rivaal Jonas Vingegaard met een voorsprong van ruim twee minuten en toonde zich hersteld van een eerdere valpartij.

Met deze prestatie nam Pogacar sportieve revanche op zijn verlies op dezelfde berg in 2022. De komende dagen staan een klimtijdrit, een bergetappe en een heuvelrit op het programma. Pogacar lijkt met zijn ritzege en gele trui stevig in het zadel te zitten voor de eindzege in deze Tour.

____________________________________________________________________________

PSV Versterkt Aanval met Transfer van Alassane Pléa

PSV heeft de komst van spits Alassane Pléa bevestigd. De 32-jarige Fransman tekent een contract tot medio 2028 en komt over van Borussia Mönchengladbach. Pléa, die rugnummer 14 zal dragen, prijst trainer Peter Bosz en zijn speelstijl. Met zijn komst lijkt hij te gaan concurreren met Ricardo Pepi voor de spitspositie, mede gezien de onzekere toekomst van Luuk de Jong.

Pléa brengt ruime ervaring mee, met 68 doelpunten en 53 assists in 236 duels voor Mönchengladbach. Hij speelde eerder ook voor Olympique Nice en Olympique Lyonnais. PSV meldt dat Pléa direct aansluit bij het trainingskamp in Marienfeld, Duitsland.

De transfer van Pléa is de zesde versterking van PSV deze zomer. Tegelijkertijd zag de club enkele sleutelspelers vertrekken, waaronder Bakayoko, Tillman en Lang. PSV blijft actief op de transfermarkt, met als doel de selectie op niveau te houden voor het nieuwe Eredivisie-seizoen.

____________________________________________________________________________

Adviesraad: Klimaatbeleid Nederland te Kortzichtig en Instabiel

De Wetenschappelijke Klimaatraad (WKR) uit stevige kritiek op het huidige Nederlandse klimaatbeleid. Volgens de raad ontbreekt een langetermijnvisie, wat leidt tot onzekerheid bij burgers en bedrijven en vertraagde energietransities. Beleidsmaatregelen worden te vaak geschrapt of gewijzigd, zoals bij de salderingsregeling en de hybride warmtepompverplichting. Dit ondermijnt het vertrouwen en belemmert investeringen in duurzaamheid.

De WKR adviseert het demissionaire kabinet om samen met burgers en parlement een klimaatvisie te ontwikkelen met een horizon van 25 tot 100 jaar. Daarmee kan consistent beleid ontstaan dat verder reikt dan politieke cycli. Als voorbeeld wordt het Deltaprogramma genoemd, waarin al decennia lang vooruit wordt gekeken op het gebied van waterveiligheid.

Een stabiele koers is essentieel om klimaatdoelen te halen en maatschappelijk draagvlak te behouden, aldus de raad. Zonder structurele aanpak dreigt Nederland vast te lopen in klimaatuitdagingen zonder concreet perspectief.

____________________________________________________________________________