Foto: https://scientias.nl/ 

In Abydos, op de westelijke oever van de Nijl in Egypte, hebben Egyptische en Amerikaanse archeologen een belangrijke ontdekking gedaan: een grafkamer die toebehoort aan een tot nu toe onbekende farao. De vondst werd gedaan op ongeveer zeven meter diepte en dateert van circa 3600 jaar geleden, tijdens de zogenoemde Tweede Tussenperiode van het oude Egypte (circa 1640–1540 v.Chr.).

Grafkamer zwaar beschadigd

De exacte identiteit van de farao is nog onbekend, voornamelijk door schade die is aangericht door grafrovers. Volgens archeoloog Josef Wegner, verbonden aan de Universiteit van Pennsylvania en betrokken bij de opgraving, waren de muren van de toegangsruimte oorspronkelijk voorzien van hiëroglyfen waarin de naam van de overleden heerser was opgenomen. Deze inscripties zijn echter grotendeels vernietigd, waardoor identificatie op basis van tekstuele gegevens vooralsnog onmogelijk is.

Mogelijke kandidaten: Senaiib of Paentjeni

Hoewel de naam van de farao onbekend blijft, hebben de archeologen wel hypothesen. In het verleden zijn in Abydos monumenten opgedoken die gewijd zijn aan twee farao’s: Senaiib en Paentjeni. Van hen zijn tot op heden geen graven gevonden. Het is dan ook mogelijk dat het nieuw ontdekte graf toebehoort aan één van deze heersers, al is verder onderzoek noodzakelijk om die theorie te bevestigen.

Context: Tweede Tussenperiode en Abydos-dynastie

De ontdekking wordt geplaatst binnen de context van de Tweede Tussenperiode, een politiek instabiele periode waarin Egypte verdeeld was in meerdere kleine, rivaliserende koninkrijken. Abydos, een belangrijke religieuze en ceremoniële stad, zou in die tijd mogelijk het centrum zijn geweest van een lokale dynastie – de zogenoemde Abydos-dynastie. Hoewel het bestaan van deze dynastie niet door alle egyptologen wordt erkend, geldt archeoloog Wegner als een van de voorstanders van deze theorie.

Zijn visie wordt mede ondersteund door eerdere opgravingen in Abydos. In 2014 ontdekte Wegner daar de tombe van farao Senebkay, eveneens een tot dan toe onbekende heerser die mogelijk deel uitmaakte van de Abydos-dynastie. De recent ontdekte grafkamer vertoont sterke overeenkomsten met die van Senebkay, zowel in architectonische opbouw als in decoratieve elementen. Wegner vermoedt dan ook dat het mogelijk gaat om een voorganger van Senebkay, wat het bestaan van een plaatselijke dynastieke lijn verder zou ondersteunen.

Vervolgonderzoek

Momenteel wordt het onderzoek naar de tombe voortgezet. De hoop is dat verdere opgravingen en analyses – bijvoorbeeld van grafgiften, skeletten of overgebleven inscripties – meer duidelijkheid zullen verschaffen over de identiteit van de overleden farao. De vondst draagt in elk geval bij aan het groeiende besef dat er nog veel te ontdekken valt over de minder bekende periodes uit de Egyptische oudheid.

De recente ontdekking volgt op eerdere archeologische successen in Egypte. Zo werd begin 2025 ook het graf van farao Thoetmosis II herontdekt, wat aantoont dat het archeologisch potentieel van Egypte nog lang niet is uitgeput.

Bronvermelding:

• Kraaijvanger, C. (2025). Graf van onbekende farao ontdekt in Egypte. Scientias.nl.
• University of Pennsylvania – Department of Near Eastern Languages and Civilizations
• Egypt’s Ministry of Tourism and Antiquities – Press Release (2025)
• Journal of Egyptian Archaeology (2024/2025 – Abydos Excavation Reports)