Bron: Jaarverslagen Uitvoeringsorgaan AZV 2021–2024

Hoewel het Uitvoeringsorgaan AZV (UO AZV) het boekjaar 2024 positief heeft afgesloten zonder directe overheidssteun, tekenen zich in het jaarverslag diverse structurele bezorgdheden af die de houdbaarheid van de zorgfinanciering op Aruba onder druk zetten. Deze bezorgdheden zijn niet nieuw, maar nemen in urgentie toe en vergen beleidsmatige aandacht. Onderstaande analyse bundelt de kernpunten uit het jaarverslag 2024, met verwijzing naar ontwikkelingen sinds 2021.

Vergrijzing als structureel risico

Een van de meest uitgesproken zorgen in het verslag is de onmiskenbare vergrijzing van de Arubaanse bevolking. Volgens AZV zal deze demografische verschuiving in de komende jaren leiden tot een exponentiële toename van de zorgvraag. Hoewel het Meerjaren Financieel Kader (MFK) buffers en groeiplafonds bevat om deze stijging op te vangen, erkent AZV dat de huidige reserves slechts tijdelijk verlichting kunnen bieden. Het gevaar bestaat dat bij aanhoudende vergrijzing zonder aanvullende hervormingen de betaalbaarheid en beschikbaarheid van zorg in het gedrang komt (Jaarverslag AZV 2024, §2.1).

Afhankelijkheid van tijdelijke economische meevallers

Het positieve exploitatiesaldo van 2024 was mede te danken aan een sterk herstel van de lokale economie en hogere inkomsten uit de bestemmingsheffing AZV (BAZV). AZV onderkent echter dat deze opbrengsten van tijdelijke aard zijn. Het verslag waarschuwt dat het gebruik van deze incidentele inkomsten voor structurele uitgaven zoals extra zorgvolume onverstandig is. Binnen het MFK wordt nadrukkelijk gepleit voor het ontkoppelen van inkomsten en uitgaven om schommelingen te dempen (AZV 2024, §2.1). Dit sluit aan bij eerdere zorgen over economische kwetsbaarheid uit de verslagen van 2021 en 2022, waarin COVID-19 een forse daling van premie-inkomsten veroorzaakte (AZV 2021, §2.4).

Draagvlak voor hervormingen onder druk

De introductie van het MFK en de implementatie van het zorgakkoord vereisen intensieve samenwerking met zorgverleners, beleidsmakers en maatschappelijke organisaties. AZV erkent dat het tijd kost om alle betrokkenen mee te nemen in deze nieuwe werkwijze. Gebrek aan draagvlak of onbegrip kan leiden tot stagnatie in noodzakelijke hervormingen. In het verleden leidde het “5-wave model” (2020–2022) tot spanningen binnen de sector door abrupte bezuinigingsmaatregelen. AZV stelt nu dat het MFK een stabieler alternatief biedt, mits consistent toegepast en breed gedragen (AZV 2023, §2.1).

Verleiding tot terugval in oude patronen

AZV waarschuwt beleidsmakers voor de verleiding om meevallers in de begroting direct te vertalen naar hogere zorguitgaven, zonder toetsing aan doelmatigheid. Deze praktijk heeft in het verleden bijgedragen aan een onhoudbare kostenontwikkeling. Het MFK tracht dit tegen te gaan door uitgavenplafonds te koppelen aan economische groeicijfers en door jaarlijkse doelmatigheidsanalyses in te bouwen (AZV 2024, §2.1). In 2024 werd de tandheelkundige zorg als eerste onderwerp onder de loep genomen, wat wijst op het bestaan van ondoelmatige of inefficiënte zorgstromen die hervorming vereisen.

Conclusie

De jaarverslagen van AZV tonen een duidelijke verschuiving van crisismanagement naar strategisch financieel beheer. Toch blijft de toekomst van het Arubaanse zorgstelsel kwetsbaar zolang structurele bezorgdheden niet integraal worden aangepakt. De combinatie van vergrijzing, politieke druk, economische onzekerheid en implementatie-uitdagingen vereist robuust en gedragen beleid. Zonder blijvende hervormingen en heldere kaders dreigt zelfs het huidige positieve financiële resultaat op termijn niet voldoende te zijn om de zorg duurzaam toegankelijk te houden.

Bronnen:

• Uitvoeringsorgaan AZV. Jaarverslagen 2021–2024.
• Jaarverslag AZV 2024, §2.1 Meerjaren Financieel Kader en Zorgakkoord.
• Jaarverslag AZV 2023, §2.1 Hervormingsdruk en evaluatie 5-wave model.
• Jaarverslag AZV 2022, §2.1 Economische impact en versobering positieve lijst.
• Jaarverslag AZV 2021, §2.4 Overheidsbijdrage en liquiditeitscrisis.