Aruba’s inspanningen om tot een nieuwe Rijkswet voor financieel toezicht te komen naderen een beslissend moment. 

Ondanks een bestuurlijk akkoord met Nederland in juni 2024 en een heldere deadline voor indiening van de concept-Rijkswet op 1 mei 2025, is Aruba er nog niet in geslaagd een concreet wetsvoorstel in te dienen. Dit heeft geleid tot forse financiële gevolgen, waaronder een verhoging van de rente op coronaleningen van 5,1% naar 6,9% per 1 mei 2025.

Tijdens een openbare bijeenkomst op 29 april 2025 lichtte minister Geoffrey Wever van Financiën toe dat Aruba “alle definitieve observaties” tijdig zal overleggen met Nederland, maar bevestigde dat er geen formeel wetsvoorstel zal worden ingediend voor de deadline. De oorzaak van de vertraging ligt deels bij de intensieve consultatie met het Internationaal Monetair Fonds (IMF), die pas eind maart haar advies over de begrotingsnormen afrondde.

Het IMF-advies en nieuwe begrotingsnormen

Het rapport van de IMF-missie biedt opties voor nieuwe begrotingsregels, met het oog op versterking van Aruba’s financiële weerbaarheid. Centraal daarin staat een schuldanker van 50% van het bbp tegen 2035, ondersteund door een “primary balance rule” (een begrotingsoverschot exclusief rentelasten) van gemiddeld 3,1–3,7% van het bbp. Daarnaast wordt gepleit voor vereenvoudiging van regels, invoering van een correctiemechanisme bij afwijkingen, en escape clauses in geval van schokken.

De IMF bekritiseert de bestaande norm van 1% begrotingsoverschot inclusief rentelasten als te rigide en weinig passend voor een kleine, toerisme-afhankelijke economie als Aruba. In plaats daarvan adviseert het een flexibeler model, met nadruk op de beïnvloedbare componenten van de begroting, zoals primaire uitgaven.

Onderhandelingen met Nederland en alternatieve voorstellen

Hoewel het niet halen van de deadline formeel leidt tot een renteverhoging, benadrukte minister Wever dat de vertraging niet uitsluitend Aruba te verwijten is. Hij verwees naar het trage proces van het IMF-advies en beklemtoonde dat Aruba hard werkt aan een wettelijk kader dat aansluit bij de realiteit van het eiland. In de onderhandelingen pleitte Aruba ook voor omzetting van de COVID-lening in een investeringsfonds onder gezamenlijk toezicht, omdat deze lening is aangegaan onder uitzonderlijke omstandigheden en geen rendement opleverde.

Tegelijkertijd blijft het uiteindelijke doel overeind: een duurzame Rijkswet met participatie van Aruba in het toezichtkader. Deze wet moet niet alleen toegang geven tot goedkope financiering vanuit Nederland, maar ook de CAft geleidelijk vervangen door lokale instituties zoals een begrotingskamer. In de structuur is voorzien dat Aruba, bij het drie jaar lang voldoen aan de normen, uit de Rijkswet kan stappen (de zogeheten ‘exit-clausules’).

Vooruitzicht en politieke betekenis

Hoewel het mislopen van de deadline financiële druk met zich meebrengt, erkent zowel Aruba als Nederland het belang van zorgvuldigheid boven snelheid. De komende weken zijn cruciaal voor het bereiken van consensus op ambtelijk en bestuurlijk niveau. Indien een definitief wetsvoorstel spoedig volgt, kan alsnog heronderhandeling over de rentevoorwaarden plaatsvinden.

Deze episode benadrukt het delicate evenwicht binnen het Koninkrijk: de noodzaak van financiële discipline versus de ruimte voor maatwerk in kleine, kwetsbare economieën.Bronnen: Openbare Bijeenkomst Rijkswet Aruba (29 april 2025), IMF Technical Assistance Report (maart 2025), Front AWEMainta.NL: Deadline Gemist (26 april 2025)