Cu un cese di candela fragil na vigor, miles di Palestino finalmente ta crusando bek drenta Gaza—pero loke nan ta topa ta casi ireconocibel. Barionan completo reduci na stof, cayanan intransitabel, awa no por bebe, y e holo di perdida pisa den aire. Pa hopi, e regreso no ta na un cas, sino na e ruinanan di un bida cu nan a yega di conoce.
Despues di casi un aña di guera, e costo di e conflicto na Gaza a bira casi incalculabel. Segun Ministerio di Salud di Gaza, mas cu 67,000 hende a muri y mas cu 169,000 a keda herida desde cu e conflicto a cuminsa. Cada famia a wordo afecta pa e violencia, sea ta door di morto, desplasamento, of destruccion.
E daño na infrastructura ta igualmente impactante. Un evaluacion conhunto di Banco Mundial y Nacionnan Uni ta raporta cu mas cu 90% di e casnan na Gaza ta sea daña of destrui. Caya, hospital, scol, moskee—nada no a scapa. Casi 92% di e cayanan principal no por wordo uza, cortando circulacion tanto pa civil como pa yudansa. Coriente y awa limpi ta scars, cu 89% di e sistemanan di awa daña y blackout cu ta dura dianan largo.
Imagen di satelite ta confirma e magnitud di e devastacion. Mas cu 191,000 edificio, representando mas cu mita di e structura urbano di Gaza, a wordo completamente destrui. Sitionan historico y monumentonan cultural, algun cu siglonan di antiguedad, awo ta existi solamente den memoria. E cafénan literario famoso di Gaza, centronan di arte, y panaderianan di famia a desaparece—plama plat of kima den atakenan aereo.
Y toch, hende ta regresando, algun cargando yiu, otronan cargando solamente loke nan por a tene ora nan a hui. Loke ta ricibi nan no ta un yegada na cas, sino un confrontacion cu e realidad. Tent awo ta forma rij na rand di cayanan yen di ruina. Borchinan improvisa ta marca unda un sala di un hende tabata antes.
Un tregua temporal a permiti trucknan di yudansa drenta, pero no ta suficiente. Awa limpi ta un luho, coriente no ta confiabel, y hospitalnan ainda ta satura. E centro medico mas grandi di Gaza, Nasser Hospital, ta operando sin coriente consistente of suministro medico pa lunanan.
Politicamente, e caminda pa dilanti ta insigur. E Autoridad Palestino a ofrece pa drenta bou di supervision internacional, cu speransa di supervisa reconstruccion y posiblemente recupera control di e teritorio. Pero lidernan Israeli a rechasa e idea, mientras cu Hamas a insisti cu e lo no desarma of entrega gobernacion. Sin un liderazgo cla y cu desconfiansa profundo entre tur partido, e pregunta ta keda: ken lo reconstrui Gaza, y con?
Pa awo, residentenan cu ta regresa ta enfoca riba sobrevivencia inmediato—limpia ruina, localisa famianan perdi, y salba cualkier cos util. Muchanan ta busca den ko’i hunganan kibra. Mamanan ta herbe awa riba cement kibra. Tatanan ta reconstrui muraya cu nan man bashi.
Esaki ta con “regresa” na Gaza ta mustra na 2025—no un momento di paz, sino e comienso di un otro lucha largo. E guera por a stop pa un rato, pero e sufrimento ta sigui. En bes di cas y speransa, hopi ta haya solamente ruina y silencio.
Y toch, nan ta regresa—pasobra Gaza ta nan cas, hasta ora e cas no tey mas.






0 Comments