Buscando e Raiznan di e Nomber den Historia
Awe e nomber ta simpel: Aruba. E ta bisto riba paspoort, mapa, documento oficial, schedule di aviacion y databasenan internacional. Pero archivonan historico ta conta un storia completamente diferente. Prome cu e ortografia a keda canonisa como “Aruba”, documentonan y mapanan Europeo a registra e isla bao di un cantidad sorprendente di variacion: Ouruba, Oruba, Orua, Ouraba, Uruba y Arouba.
E diferente formanan aki no ta djis curiosidad historico. Nan ta e pistanan di mas importante pa compronde for di unda e nomber a sali, y dicon su nificacion original ta keda un misterio te awe.
Gobierno di Aruba ta señala cu e prome habitantenan di e isla tabata indjannan Caquetío di e pueblo Arawak, y cu e palabra Aruba ta aparece den un documento historico for di aña 1526. Tambe ta ser menciona cu probablemente e nomber ta origina for di e idioma Arawak cu a extingui. Sinembargo, historiadonan nunca no por a determina categoricamente si e isla a haya su nomber for di su poblacion, of si e habitantenan a haya nan nomber for di e isla.
Un Mosaico Cartografico
E variedad di variacion den documentonan ta fascinante:
- Plataforma Historia di Aruba ta menciona cu un mapa di 1562 ta uza “Orua”, mientras otro mapanan di siglo 16 y 17 ta contene formanan manera Oruba, Ouraba, Uruba y Arouba.
- E mencion di 1526 ta di gran balor pasobra e ta ubica e nomber den archivonan Europeo apenas decadanan despues cu Alonso de Ojeda a yega Aruba na 1499.
- Tin indicacionnan aun mas trempan: un documento Spaño di 24 di november 1525 ta menciona “Curacao, Curaba y Buynare”.
E patronchi ta bisto: e exploradornan Europeo tabata purba skirbi un nomber indigena existente segun nan propio horea y custumber ortografico.
Kico Oruba of Orua Tabata Nifica?
Akinan e evidencia ta bira fragil. E teoria linguistico mas sosteni ta conecta e nomber cu e palabranan Arawak ora (cocolishi) y oubao (isla), hibando na e interpretacion di “Isla di Cocolishi”. Un otro teoria ta uni uru (canoa) cu oubao. Den un estudio titula De Naam “Aruba” na 1938, W.M. Hoyer a analisa e teorianan aki, un documento preserva awe den Biblioteca Nacional Aruba.
Di otro banda, e teoria popular cu e nomber ta bini for di e palabranan Spaño “oro hubo” (tabatin oro) ta perde tur balansa cronologico: e nomber tabata figura caba den mapanan casi 300 aña prome cu Willem Rasmijn a descubri oro na Rooi Fluit na 1824.
Sobrevivencia Tras di Siglonan
E nomber a resisti tur cambio di poder. Despues di e dominio Spaño, e Hulandesnan bao di Johannes van Walbeeck y West-Indische Compagnie a conkista Aruba na 1636. Despues di e periodo di ocupacion Britanico y e regreso na mando Hulandes na 1816, e nomber no a keda cambia: gradualmente e variacionnan a perde tereno te ora “Aruba” a bira e forma standard.
No tabatin un solo momento formal caminda Ouruba a bira Aruba. Tabata un transicion di siglonan. Loke ta keda sigur ta cu e nomber ta carga siglonan di existencia; e misterio eterno ta kico e prome habitantenan tabatin na mente ora nan a yama e pida baranca aki Oruba.






Hopi interesante.
Mescos cu mi ta analysando e “Dandee” cu tambe a just bisa cu e la bin di catibo nan pero segun analysis e ta otro.
Segun mi na Aruba ta tuma algo hooi fasil sin un studio cuantitativo.