Sinds oktober 2021 onderzoekt een interdisciplinair team van de Radboud Universiteit het welzijn van studenten. De resultaten van drie opeenvolgende meetmomenten – herfst 2021, lente 2022 en lente 2023 – bieden een genuanceerd beeld. De meerderheid van de studenten doet het over het algemeen goed: ze voelen zich gelukkig, ervaren voldoende sociale steun en geven het gevoel van sociale veiligheid een 8. Toch zijn er ook duidelijke zorgen, met name rondom mentale gezondheid, middelengebruik en problematisch internetgedrag.

Het onderzoek maakt deel uit van het bredere Healthy Student Life-project en is uniek in zijn longitudinale opzet. Ruim 1.100 studenten namen deel aan alle drie de meetmomenten, waarvan 826 volledig ingevulde vragenlijsten opleverden. Dit gaf de onderzoekers de mogelijkheid om welzijn en gedragspatronen over tijd te volgen – iets wat tot op heden zelden zo gedetailleerd is gedaan binnen het Nederlandse hoger onderwijs.

Hoewel de algemene tevredenheid stabiel bleef, bleven symptomen van stress, burn-out en depressie bij een aanzienlijke groep studenten terugkomen. Vooral vrouwelijke en internationale studenten rapporteerden vaker mentale klachten, terwijl mannelijke studenten vaker risicovol gedrag vertoonden zoals overmatig alcoholgebruik of cannabisgebruik. Opmerkelijk is dat internationale studenten zich minder sociaal gesteund voelden, wat mogelijk samenhangt met een moeizamere sociale integratie in de Nederlandse academische context.

Een ander structureel knelpunt is het problematisch internetgebruik. Ongeveer 25 procent van de ondervraagden gaf aan geregeld langer op internet te blijven dan gewenst, of dat familie en vrienden zich zorgen maken over hun schermtijd. Deze trend bleek opvallend stabiel over de jaren heen – zelfs na de coronapandemie, die vaak als tijdelijke verklaring voor digitale overbelasting wordt aangehaald. Ook cannabisgebruik bleef onveranderd hoog: circa 20 procent gebruikte in de zes maanden voorafgaand aan het onderzoek.

Naast mentale belasting en gedragsfactoren keek het onderzoeksteam ook naar prestatie- en sociale druk. Vooral vrouwelijke en masterstudenten ervaarden een hoge prestatiedruk, waarbij vrouwen zich tegelijkertijd iets minder sociaal veilig voelden, maar ook meer steun van medestudenten ervoeren. Die complexe dynamiek onderstreept het belang van gerichte interventies die aansluiten bij verschillende studentengroepen.

Volgens onderzoeker Kirsten van Hooijdonk kunnen de resultaten niet los worden gezien van bredere maatschappelijke ontwikkelingen en onderstrepen ze de noodzaak van structurele samenwerking tussen onderwijsinstellingen, overheden en studentenorganisaties. “We zien dat veel studenten zich gelukkig voelen, maar dat een aanzienlijk deel worstelt. Een veilige, gezonde en inclusieve studieomgeving is geen vanzelfsprekendheid, maar een verantwoordelijkheid van ons allemaal,” aldus Van Hooijdonk.

De inzichten uit dit onderzoek zijn niet alleen waardevol voor de Radboud Universiteit, maar sluiten ook aan bij landelijke trends, zoals gerapporteerd door het Trimbos-instituut. De kracht van dit project ligt echter in de doorlopende meting en beleidsmatige toepasbaarheid, waarmee instellingen evidence-based beleid kunnen ontwikkelen om studentwelzijn systematisch te verbeteren.