Scohe pa No Vacuna Tabata Tocante Libertad, No Iresponsabilidad
Riba 24 di april, AWEMainta a publica e articulo “Ora Nenga Vacuna Ta Costa Bida,” argumentando cu nenga e vacuna di COVID-19 of otro vacuna por costa bida y a pone nos comunidad na peliger. Aunke mi ta respeta e emocionnan tras di e claim aki, mi ta kere cu e ta pinta un imagen incompleto—y inhusto—di esnan cu a tuma e decision personal pa nenga vacunacion. Hopi Arubiano, incluyendo politiconan respeta y hasta e director di nos hospital, a scoge pa no tuma e vacuna despues di un consideracion profundo y responsabel. Nos merece pa nos bos wordo scucha sin wordo culpa pa un crisis di salud publico cu tabata mucho mas compleho cu un solo escogencia medico.
Prome, ta importante pa corda cu duda no a surgi for di egoismo of ignorancia. El a bin for di preocupacionnan legitimo tocante e velocidad di desaroyo di e vacuna, e falta di estudionan di siguridad a largo plaso y consehonan di salud publico cu tabata cambia. Promesanan inicial cu e vacuna lo preveni infeccion completamente a wordo retracta despues ora casonan di infeccion despues di vacuna a surgi. Ora confiansa den autoridadnan bira menos, hende naturalmente ta cuminsa haci preguntanan dificil. Den un democracia, cuestiona y scoge kico ta pasa cu bo propio curpa no ta solamente un derecho—e ta un deber. Na Aruba, hopi di nos a balora transparencia, salud natural y libertad medico mescos cu otronan a balora vacunacion.
Segundo, e realidad ta cu e maneho di e pandemia mes tabatin fayonan, mas leu cu vacunacion. Lockdownnan, restriccionnan y un falta di promocion di un bida saludabel tur a contribui na miedo y division den nos comunidad. En bes di encurasha un acercamento holistico—combinando vacuna cu salud personal, tratamentonan tempran y respet pa inmunidad natural—e combersacion a bira un binario duro: “vacuna of ta egoista.” Esey nunca tabata un narativo husto of cientificamente completo. Aruba merece un strategia di salud publico cu a abarca tur manera di fortifica nos pueblo, no solamente un acercamento di un solo tamaño pa tur hende.
Di tres, e claim cu nenga e vacuna directamente a “costa bida” ta simplifica demasiado loke tabata un emergencia di salud hopi compleho. COVID-19 a afecta hende di diferente manera basa riba edad, condicionnan pre-existente y otro factor. Hopi hende vacuna tambe a contrae y transmiti e virus, specialmente cu variantenan nobo. Implica cu un decision personal pa no vacuna ta igual na culpa directo pa cualkier morto no solamente ta incorecto—e ta dañino. E ta crea division innecesario entre hende cu mester ta uni den reconstrui un Aruba mas fuerte y mas saludabel.
Ademas, laga nos no lubida cu personanan prominente den nos propio pais, incluyendo un politico y e director di nos hospital, a eherce nan derecho pa no vacuna. Nan tabata iresponsabel? Of nan tabata ciudadanonan pensativo cu a kere den consentimiento informa? Nan decisionnan ta mustra cu nenga e vacuna no tabata tocante rechasa ciencia—e tabata tocante aplica pensamento critico na decisionnan di salud personal. Respeta diferente escogencia, specialmente ora nan ta sosteni pa razon y principio, ta un pilar di cualkier sociedad liber y maduro.
Pa conclui, e futuro di Aruba mester wordo construi no riba culpa, sino riba comprension. Vacuna of no, nos tur a biba e incertidumbre, miedo y dificultadnan di e pandemia. Nos mester enfoca riba restaura confiansa, encurasha dialogo respetuoso y prepara miho pa retonan futuro—sin categorisa esnan cu a haci escogencianan diferente como malbado. Berdadero salud publico ta respeta ciencia, responsabilidad personal y, riba tur cos, libertad. Esey tabata e spirito tras di e decision di hopi Arubiano pa no tuma e vacuna—y e ta un spirito cu ta bale la pena defende.
*Formulacion di e opinion di e lector a wordo adapta pa publicacion den AWEMainta






0 Comments