Tur dia, rond mundo, hende muhe ta ser cuestiona, huzga, of hasta intimida—no pa loke nan a bisa of haci, sino simplemente pa e paña cu nan a scoge pa bisti. Saya cu ta “demasiado cortico.” Top cu ta “demasiado preta.” Pañanan cu ta “mustra demasiado” of “ta demasiado tapa.” E mensahe hopi biaha ta e mesun: cu e balor, siguridad, of respetabilidad di un hende muhe ta depende di con e ta bisti.
Pero ata e berdad aki: un hende muhe no tin cu hustifica su paña na ningun hende.
Loke e bisti ta un expresion di comodidad, cultura, creatividad, of estilo personal—no un invitacion habri pa huisio of comentario. E idea cu un hende muhe mester bisti na un cierto manera pa gana respet, pa evita peliger, of pa wordo tuma na serio no ta solamente inhusto—e ta profundamente perhudicial.
Hopi biaha, hende muhe ta tende cu nan “mes a busk’e” si nan ser intimida of agredi mientras nan ta bisti cierto paña. E forma aki di culpa e victima ta kita responsabilidad for di e personanan cu ta causa e daño y ta pon’e riba e persona cu a experenci’e. E ta manda un mensahe peligroso: cu hende homber no por controla nan mes, y cu hende muhe mester modifica nan comportacion pa keda sigur. Esaki no solamente ta falso—e ta excusa mal comportacion y ta reforsa desigualdad.
Ademas, hende muhe ta enfrenta un dobel standard constante. Den un situacion, un hende muhe por tende pa “tapa mas” pa parce profesional of respetuoso. Den un otro, e por tende pa “bisti mas bunita” of mustra mas femenino. E reglanan ta cambia, pero e huisio nunca ta stop. Sin importa kico e scoge, probablemente un hende lo tin un opinion—y rara bes ta pidi pa e opinion ey.
Pero curpa di un hende muhe ta di dje. Su cashi tambe. Mescos cu nos no ta exigi pa hende homber splica dicon nan ta bisti short, shirt sin manga, of un bachi cu carson, nos no mester exigi splicacion di hende muhe. Autonomia ta inclui e libertad pa bisti sin mester di defensa.
Den culturanan manera esun di Aruba, unda tradicion, clima, y influencianan moderno ta topa, e tension entre conservatismo y libertad di expresion por ta specialmente fuerte. Pero esey ta un motibo mas pa cuminsa normalisa respet pa escogencia personal—independientemente di edad, antecedente, of estilo.
Empodera mucha muhe y hende muhe ta nifica siña nan cu nan balor no ta mara na nan paña. Y e ta nifica siña tur hende—no djis hende muhe—pa cuestiona e idea cu apariencia ta duna cualkier hende e derecho pa comenta, controla, of condena.
Respet no ta bin cu un codigo di paña. E ta bin for di reconoce e derecho di cada persona pa sinti su mes sigur, balora, y liber den su propio cuero.
Pues, e siguiente biaha cu un hende muhe drenta un camber bistiendo algo audaz, confortabel, of diferente, e miho reaccion ta simpel: lag’e na pas. Pasobra e no debe ningun hende un splicacion.






0 Comments