Transmisornan di emergencia—specificamente Personal Locator Beacons (PLB) y Emergency Position-Indicating Radio Beacons (EPIRB)—ta hermentnan cu ta salba bida. E aparatonan aki ta uza comunicacion via satelite pa manda señal di auxilio ora otro formanan di comunicacion faya. Den awanan leu, nan ta bira e ultimo liña di bida entre bida y morto, conectando esun perdi cu rednan global di buskeda y rescate.
Sin embargo, na Aruba, nos a perde demasiado tata, yiu homber, ruman, y amigo riba lama. Cada biaha cu wardacosta ta ser yama pa un operacion di buskeda y rescate, no ta trata solamente di helicopter y boto di patruya—ta trata di famianan desespera sperando noticia, teniendo na speransa mientras oranan ta pasa y scuridad ta cay. Ta trata di comunidadnan sacudi pa luto. Y mas doloroso ainda, ta trata di tragedianan cu por a ser preveni.
No tin un prijs pa un bida perdi riba lama. Pero cada biaha cu ekipo di siguridad ta ser ignora of ta falta, nos ta hungando cu suerte. Cuanto mas nos mester perde prome cu nos actua?
Tur boto cu sali for di nos costanan ta ser inspecciona pa Directie Scheepvaart, y tin campañanan di siguridad andando. Pero ta bisto cu esaki no ta suficiente. Ta ora pa intensifica esfuerso, particularmente cu e apoyo di organisacionnan manera Stichting Hadicurari, pa sigura cu cada boto—sin importa con chikito of localmente opera—ta ekipa corectamente y cu cada piscado ta compronde e consecuencianan di negligencia.
Nos no ta papiando di aparatonan di luho. Nos ta papiando di ekipo di siguridad esencial: chaleco di bida, radio, señal di lus (flares), y mas crucialmente, transmisornan di emergencia conecta cu GPS. Un simpel PLB of EPIRB por nifica e diferencia entre bida y morto. Entre un curpa recupera y un bida salba.
Demasiado biaha nos ta tende, “Esey no ta pasa cu mi,” of “Nos a pisca asina pa generacionnan.” Pero lama no ta importa tradicion. Tempo ta cambia lihe, motornan ta faya, y accidentenan ta pasa. Preparacion no ta paranoia—e ta responsabilidad.
Si, inspeccionnan ta ser haci, pero e ehecucion (enforcement) mester ta mas fuerte. Kisas ta ora pa castigonan mas severo si botonan ser gara sin e ekipo minimo di siguridad. Pasobra ora un capitan ta neglisha precaucionnan basico, no ta su bida so ta na riesgo—ta e dolor infligi na un famia, y e costo pa comunidad ora recursonan extensivo ta ser uza den operacionnan di buskeda di alto riesgo.
Laga nos ta cla: esaki no ta tocante castigo—e ta tocante prevencion. Tocante crea un cultura unda siguridad ta algo natural, no algo cu ta corda despues. Unda nos piscadonan no mester di rescate pasobra nan no ta nunca berdaderamente nan so—pasobra nan ta ekipa, conecta, y protegi.
Ta ora pa cuminsa actua. Laga nos presiona pa legislacion cu ta exigi transmisornan di emergencia riba tur boto di pesca. Laga nos apoya programanan di conscientisacion cu ta educa y ekipa nos comunidad maritimo. Y laga nos tur acorda cu cada piscado merece di bolbe cas cerca su famia, tur biaha.
Proteha nos piscadonan—hasta for di nan mes—no ta un carga. E ta nos deber.






0 Comments