loader image

Ningun Hende pa Yuda: E Urgencia Silencioso entre Nos Grandinan na Aruba

by | May 13, 2025 | Economia | 0 comments

Loke un tempo tabata un asunto ignora, rapidamente ta birando un crisis social completo na Aruba: mas y mas hende grandi ta birando bieu nan so, sin famia, sin cuidador, y cada bes mas, sin sosten.

Pa añanan, casonan di personanan di edad sin yiu of partner cerca tabata wordo mira como excepcionnan raro. Pero awendia, e preocupacion aki cu un tempo tabata chikito, a expande bira un emergencia silencioso. Cu dinamicanan familiar cambiando, aumento di emigracion di generacionnan mas hoben, y un poblacion cu ta birando bieu rapidamente, e cantidad di Arubianonan di edad cu ta keda pa atende nan mes ta aumentando constantemente.

“Nos ta mirando un grupo creciente di grandinan cu ta biba completamente nan so, sin ningun hende pa controla nan,” un trahador social di un centro di salud local a bisa. “Nan no tin yiu riba e isla, of nan a perde nan sistema di sosten cu tempo. Algun no a tene un combersacion real cu ningun hende den dianan.”

E isolacion aki no ta solamente doloroso emocionalmente – e ta peligroso. Individuonan di edad bibanado nan so ta enfrenta riesgo mas halto di complicacionnan di salud, atencion medico laat, caida, y hasta morto prematuro. Sin un hende pa asisti cu actividadnan diario of situacionnan di emergencia, hopi ta sufri den silencio te ora ta demasiado laat.

E sistema di cuido di hende grandi di Aruba, aunke ta ofrece algun servicio di cuido na cas y centro di comunidad, simplemente no ta construi pa maneha e demanda creciente aki. Esnan sin un defensor di famia hopi biaha ta cay pafor di e sistema, incapaz pa nabega e rekisitonan burocratico of sigura ayudo consistente. Organisacionnan basa riba boluntario y iglesianan ta purbando di yena e bashi, pero nan recursonan ta limita.

Un parti di e problema ta cultural. Aruba pa hopi tempo a depende di lasonan familiar estrecho pa provee sosten na hende grandi. Pero cu mas Arubiano ta traha oranan largo, muda pa exterior, of enfrentando dificultadnan financiero, e rolnan tradicional di cuidador ta kibra. Kico ta pasa ora no tin un yiu muhe of bisiña pa controla? Ken ta interveni ora un persona di edad no por cushina, cumpra, of hasta corda tuma nan remedi?

Esaki no ta un problema personal mas – e ta un problema di sociedad.

Profesionalnan di salud y trahadornan social ta adverti cu si Aruba no tuma pasonan urgente, e situacion lo solamente bira pio. E poblacion di e isla ta birando bieu, y e tendencia aki ta acelerando. Mas nos tarda cu accion, mas grandinan lo keda atras, nan so y sin sosten.

Solucionnan potencial ta inclui amplia programanan di cuido na cas sosteni pa estado, establece rednan di compañero boluntario, aumenta opcionnan di transporte pa grandinan, y mehora outreach pa detecta individuonan na riesgo mas tempran. Inversionnan den tecnologia simpel – manera botonnan di emergencia, check-in via video, y recordatorio di remedi – tambe por yuda, pero solamente si grandinan wordo siña con pa uza nan.

Mas cu tur cos, Aruba tin mester di un respuesta nacional coordina. Respet pa hende grandi ta parti di e identidad di e isla – awor e respet ey mester wordo sosteni pa maneho, financiamento, y envolvimento real di comunidad.

Pasobra e berdad ta cruel: e cantidad di grandinan cu ta birando bieu nan so na Aruba ta aumentando. Y si nos no actua pronto, e crisis silencioso aki por bira uno tragico.

0 Comments

Submit a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Download of lesa e ultimo corant publica.

Categoria Noticia Busca Archivo Modo

Categorias

Busca Articulo

Enable Notifications OK No thanks