Onderzoekers van de Universiteit Twente hebben een belangrijke doorbraak bereikt in het recyclen van purschuim, het zachte maar hardnekkig niet-recyclebare materiaal dat in matrassen, banken en autostoelen zit. Ze ontwikkelden een methode waarmee het schuim kan worden afgebroken tot bruikbare grondstoffen — zonder gevaarlijke chemicaliën.
Het probleem met purschuim
Purschuim, voluit polyurethaanschuim, is wereldwijd onmisbaar in meubels, sportzolen en isolatiemateriaal. Jaarlijks wordt er naar schatting 24 miljoen ton van geproduceerd.
Maar wie zijn oude matras of keukensponsje weggooit, draagt bij aan een groot afvalprobleem: het schuim laat zich nauwelijks recyclen. Omdat het niet smelt, kun je het niet omsmelten zoals plastic flessen. De enige manier om het te hergebruiken, is door de chemische verbindingen te verbreken — en dat kon tot nu toe alleen met fosgeen, een extreem giftige stof die ooit als oorlogsgas werd gebruikt.
Het gevolg: vrijwel al het oude purschuim verdwijnt op de vuilstort of in de verbrandingsoven.
Een veilig en circulair alternatief
Het Twentse team gebruikt in plaats van fosgeen een veel veiliger middel: diethylcarbonaat, een verbinding die gemaakt kan worden uit bio-ethanol en CO₂.
Door het schuim te verhitten tot 210 graden Celsius met zink als katalysator, vallen de moleculaire verbindingen uiteen. Daarbij ontstaan twee nuttige producten:
- Polyolen – de zachte component van purschuim;
- Aromatische dicarbamaten – het harde deel, dat later weer kan worden omgezet in isocyanaten, een grondstof voor nieuw schuim.
De efficiëntie is hoog: 90 procent voor polyolen en 70 procent voor dicarbamaten. Bovendien kan de zinkkatalysator eenvoudig opnieuw worden gebruikt, en wordt ook een deel van het ethanol teruggewonnen. Daarmee komt een gesloten kringloop in zicht.
Getest met echt afval
De methode is niet alleen in het lab getest, maar ook met echte afvalmaterialen: oude matrassen, bankkussens, sponzen en zelfs medische slangen. In alle gevallen werd 80 tot 96 procent van het materiaal omgezet in vloeibare grondstoffen.
“Dat maakt deze vondst zo krachtig,” zegt Ege Hosgor, eerste auteur van de studie. “We hebben geen schoon labmateriaal gebruikt, maar schuim zoals je dat in de praktijk tegenkomt.”
Nog niet klaar voor de fabriek
Toch is grootschalige toepassing nog een paar stappen verwijderd. De proefinstallaties vereisten veel energie en precisieapparatuur. Voor industriële recycling moeten het oplosmiddel en de katalysator efficiënter worden teruggewonnen, en moet de scheiding van de producten worden verbeterd.
Ook de omzetting van dicarbamaten naar isocyanaten zonder fosgeen is nog niet helemaal risicoloos: die reactie brengt zelf technische en veiligheidsuitdagingen met zich mee.
Waarom dit belangrijk is
Het onderzoek past in de bredere trend van groene chemie: het vervangen van gevaarlijke stoffen door duurzame alternatieven.
Volgens deskundigen van het Delftse Circular Plastics Institute is dit Twentse werk “een veelbelovende stap richting echt circulaire polyurethanen”. Als het lukt om de methode op te schalen, kan een groot deel van de matrassen- en meubelafvalstroom worden hergebruikt in plaats van verbrand.
Bronnen
- Scientias.nl – Nederlandse onderzoekers maken purschuim uit matrassen herbruikbaar, zonder chemische troep (3 oktober 2025)
- Universiteit Twente – persbericht over het onderzoek (vakgroep Sustainable Polymer Chemistry, 2025)
- Polyurethane depolymerization by dialkyl carbonates: toward sustainable chemical recycling, Journal of Polymer Science (2025)
- Circular Plastics Institute Delft – achtergrond over polyurethaanrecycling (2024)






0 Comments