Nederland verbruikt nog steeds grote hoeveelheden aardgas

Ondanks de roep om een snellere energietransitie en de opmars van hernieuwbare energiebronnen, bleef het totale gasverbruik in Nederland in 2024 onveranderd op ruim 30 miljard kubieke meter. Dit blijkt uit nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Opvallend is dat de industrie juist meer gas verbruikte (+9%), terwijl er voor elektriciteitsopwekking minder aardgas werd gebruikt (-8%).

De blijvende afhankelijkheid van fossiele brandstoffen vormt een uitdaging voor de Nederlandse klimaatdoelstellingen. Hoewel de daling in gasverbruik voor elektriciteitsopwekking een stap in de goede richting lijkt, toont de stijging in industriële consumptie aan dat de Nederlandse economie nog steeds sterk leunt op aardgas.

Industrieel gasverbruik stijgt, elektriciteitssector verbruikt minder

De industrie, en met name raffinaderijen en de chemische sector, gebruikte in 2024 877 miljoen kubieke meter meer gas dan in 2023. Dit toont aan dat er nog steeds een structurele afhankelijkheid is van fossiele energie in deze sectoren.

Tegelijkertijd nam het aardgasverbruik in de elektriciteitssector af met bijna 600 miljoen kubieke meter (-8%). Deze daling is grotendeels te danken aan de groei van hernieuwbare energiebronnen zoals wind- en zonne-energie. Echter, de laatste twee maanden van 2024 was er juist meer gas nodig voor elektriciteitsproductie, door een combinatie van weinig wind, weinig zon en onderhoud aan een Belgische kerncentrale.

Deze fluctuaties tonen de kwetsbaarheid van het huidige energiesysteem aan: hoewel Nederland steeds meer overstapt op duurzame energie, blijft gas een belangrijke back-up tijdens perioden met lage opwekking uit hernieuwbare bronnen.

Invoer van vloeibaar aardgas (LNG) daalt, maar Rusland blijft een speler

Een opvallende trend in 2024 was de daling van LNG-import met 15%. Dit is de eerste afname sinds de energiecrisis in 2022, toen Europa massaal LNG begon in te voeren als alternatief voor Russisch pijpleidinggas.

Ondanks de afname blijft de Verenigde Staten de grootste leverancier van LNG aan Nederland, goed voor 68% van de totale LNG-invoer. Echter, Russische LNG-importen stegen met 68%, terwijl de import uit Noorwegen juist daalde. Dit laat zien dat de afhankelijkheid van Russisch gas nog niet volledig is verdwenen, ondanks de Europese sancties tegen Rusland. Momenteel vallen Russische LNG-importen nog buiten de EU-sancties, waardoor deze handel kan doorgaan.

Vanuit milieuoogpunt is dit een zorgwekkende ontwikkeling, aangezien LNG-productie en transport hoge CO₂-emissies veroorzaken door de energie-intensieve processen van vloeibaar maken, transporteren en hervergassen.

Gaswinning in Nederland blijft dalen, maar opslagen raken leger

Een andere belangrijke ontwikkeling in 2024 was de verdere daling van de Nederlandse gaswinning met 17% (-1,9 miljard m³). Dit komt grotendeels door het definitieve sluiten van het Groningenveld in april 2024.

Hoewel de gaswinning afneemt, blijft de Nederlandse gasconsumptie hoog, wat betekent dat Nederland meer afhankelijk wordt van import. Tegelijkertijd daalde de totale gasopslag in Nederland met 31% (-3,7 miljard m³) ten opzichte van 2023.

Een lagere gasvoorraad betekent dat Nederland kwetsbaarder wordt voor plotselinge prijsstijgingen en leveringsproblemen in de wintermaanden. Vanuit milieuoogpunt onderstreept dit de noodzaak om nog sneller over te schakelen op duurzame alternatieven en de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen.

Milieu-impact en de urgentie van de energietransitie

De stagnatie in het totale gasverbruik en de stijging van industrieel gasgebruik roepen serieuze vragen op over Nederland’s voortgang richting CO₂-neutraliteit in 2050. De gasafhankelijke industrie toont aan dat de transitie naar duurzame alternatieven trager verloopt dan gewenst.

Daarnaast blijft Nederland een grootverbruiker van geïmporteerd LNG, wat een extra milieubelasting veroorzaakt door de hoge emissies van transport en verwerking.

Om de klimaatdoelen te halen, moet de overheid sneller inzetten op elektrificatie van de industrie, de uitbreiding van hernieuwbare energie en striktere regelgeving voor fossiel gebruik. Hoewel Nederland vooruitgang boekt, blijft de gasafhankelijkheid een hardnekkig probleem dat de klimaatambities in gevaar brengt.

Conclusie: urgentie blijft hoog

Hoewel er positieve ontwikkelingen zijn, zoals een lagere gasconsumptie in de elektriciteitssector en een afname van de binnenlandse gaswinning, blijft de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen in Nederland groot. De stijgende gasvraag vanuit de industrie, de toegenomen import van Russisch LNG en de dalende gasvoorraden tonen aan dat Nederland nog een lange weg te gaan heeft.

Om de klimaatdoelen te halen, moet Nederland veel sneller inzetten op verduurzaming en alternatieven voor fossiele brandstoffen. De tijd dringt, en zonder verdere versnelling van de energietransitie blijft de afhankelijkheid van aardgas een obstakel voor een duurzame toekomst.

Bronnen:

• Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) – Aardgasbalans Nederland, 2024
• StatLine – Invoer en verbruik van LNG in Nederland
• TNO – Impact van LNG-import op CO₂-uitstoot
• Europese Commissie – Status van de energietransitie in de EU