Riba Dia di Prensa, ta bon pa reflexiona un rato riba e balor di un prensa liber. Hopi biaha nos ta considera nos mes afortuna cu na Aruba periodistanan por haci nan trabou relativamente sigur. Nos no conoce persecucion sistematico, ni castigo di prison pa reporteronan critico. Pero esey no kiermen cu nos historia ta impecabel. Aruba ta carga su propio cicatriz: e asesinato di un periodista, cu te dia di awe ta sin contesta.
E asesinato ey, nunca completamente resolvi, ta recorda nos cu hasta den un comunidad chikito unda “tur hende conoce tur hende,” periodismo por ta peligroso. E ta mustra tambe con vulnerabel libertad di prensa ta keda ora crimennan contra reporteronan no haya husticia cla. Pasobra un morto sin contesta sigur ta uno di mas.
Nombrenan cu Ta Laga Nos Realisa con Vulnerabel Libertad di Prensa Ta
E ultimo añanan tabatin ehemplonan tragico cu ta recorda nos cu periodismo por ta un peliger mortal. Entre e periodistanan asesina tin:
- John A. “Poentje” Castro (Aruba, 2010)
- Peter R. de Vries (Hulanda, 2021)
- Daphne Caruana Galizia (Malta, 2017)
- Ján Kuciak (Slovakia, 2018)
- Arman Soldin (AFP, 2023, Ucrania)
- Issam Abdallah (Reuters, 2023, Libano)
- Mariam Abu Dagga (Palestina, 2025)
- Y desde october 2023, mas cu 189 periodista Palestino na Gaza.
Ademas, tin hopi cu no a ser asesina, pero ta sera pasobra nan a uza nan pen y nan bos. Pensa riba:
- Evan Gershkovich (Merca, encarcela na Rusia, 2023)
- Mario Guevara (Merca, deteni pa ICE, 2025)
- José Rubén Zamora (Guatemala, 2022–2025)
- Jimmy Lai (Hong Kong, desde 2020)
- Ulviyya Ali (Azerbaijan, 2025)
- Aleh Suprunyuk y Ihar Losik (Bielorrusia)
- Cuater periodista Ruso conecta na e network di Navalny
- Shin Daewe (Myanmar)
- Pham Doan Trang (Vietnam)
- Frenchie Mae Cumpio (Filipinas)
- E editornan di Stand News (Hong Kong, 2024).
Nan nomber y nan storianan ta un simbolo di e prijs halto cu na otro luga ta wordo paga pa algo cu nos na Aruba hopi biaha ta tuma como algo normal: e posibilidad pa skirbi liber, haci pregunta y yama esnan na poder pa tuma responsabilidad.
Aruba den Perspectiva
Aruba pues ta doblemente bendiciona: nos no tin un ola di asesinato di reportero, ni un politica sistematico di intimidacion, ni prizonnan yen di bosnan critico. Pero esey no mag di tapa nos propio punto di dolor: e un asesinato cu sí a tuma luga aki y nunca a wordo resolvi, ta laga un bashí atras. E ta un silencio cu ta keda murmura cu aki tambe libertad di prensa no ta intocabel.
Esey no kiermen cu nos por sinta man crusa. Libertad di prensa ta un derecho precioso cu mester wordo defendi tur dia. Periodistanan aki mester por haci nan trabou sin miedo pa repercusionnan, y ciudadanonan mester siña lesa criticamente: distingui entre ken ta trece hecho y ken ta bende sensacion.
Pensamento Final
E lista di periodista asesina y encarcela ta un recordatorio doloroso cu berdad por tin un prijs halto. Na Aruba, felizmente nos no tin cu paga e prijs ey den bida of castigo di prison. Laga nos no tuma e bendicion ey como algo normal, sino apreci’e y proteh’e. Pasobra libertad di prensa aki no ta solamente un derecho, e ta un responsabilidad cu nos ta carga hunto.






0 Comments