Recente berekeningen van ESA’s Planetary Defence Office tonen aan dat de kans op een inslag van planetoïde 2024 YR4 in 2032 nagenoeg nihil is. De ruimtesteen werd eind 2024 ontdekt en stond aanvankelijk hoog op de risicolijst van ESA. Na intensieve waarnemingen is de inslagkans inmiddels gereduceerd tot slechts 0,001 procent, waardoor het gevaar officieel geweken is.

Vroege detectie en risicobeoordeling

Planetoïde 2024 YR4 werd op 27 december 2024 waargenomen met de ATLAS-telescoop. Slimme waarschuwingssystemen, waaronder ESA’s ‘Aegis’, sloegen direct alarm. Gezien de diameter van 40 tot 90 meter zou een inslag ernstige schade kunnen veroorzaken in een lokaal gebied. Daarom werd de ruimtesteen nauwlettend gevolgd door internationale teams van wetenschappers.

Evolutie van de inslagkans

In de eerste twee maanden na de ontdekking namen astronomen de baan van de planetoïde steeds nauwkeuriger onder de loep. In februari 2025 schoot de geschatte inslagkans tijdelijk omhoog en overschreed zelfs de belangrijke drempel van één procent. Op 18 februari bereikte het risico een piek met een inschatting van ongeveer 3 procent, de hoogste ooit voor een planetoïde groter dan dertig meter.

Al snel bleek echter dat deze stijging een voorspelbaar patroon volgde: bij nieuwe waarnemingen neemt de onzekerheid eerst toe, waarna het risico meestal weer afneemt. Dankzij gegevens van de Very Large Telescope (VLT) van de Europese Zuidelijke Sterrenwacht kon op 19 februari de kans op een inslag al worden gehalveerd. Verdere waarnemingen brachten de inslagkans uiteindelijk terug naar slechts 0,001 procent.

Hoe wordt een planetoïderisico berekend?

Wetenschappers voorspellen de baan van een planetoïde door eerdere waarnemingen te extrapoleren. In eerste instantie bevat deze voorspelling een grote marge van onzekerheid, vergelijkbaar met een zaklampbundel die naar buiten toe breder wordt. Hoe meer gegevens er beschikbaar komen, hoe scherper en nauwkeuriger de voorspelling wordt. Dit verklaart waarom inslagkansen aanvankelijk kunnen stijgen, om vervolgens weer af te nemen zodra er meer data beschikbaar zijn.

Geen urgente dreiging meer

Met de nieuwste inzichten is planetoïde 2024 YR4 gezakt van niveau 3 naar niveau 0 op de Schaal van Torino, die het risico van inslagen categoriseert. Dit betekent dat er geen directe dreiging meer is. Ook het Internationale planetoïden-waarschuwingsnetwerk heeft de actieve monitoring van deze ruimtesteen beëindigd.

Hoewel de geplande waarnemingen van 2024 YR4 met de James Webb-ruimtetelescoop nog steeds doorgaan, is het doel daarvan veranderd. Wetenschappers willen met deze metingen vooral de schattingsnauwkeurigheid van de grootte en samenstelling van de planetoïde verbeteren.

Blijven alert op toekomstige bedreigingen

Ondanks dat het gevaar van 2024 YR4 is geweken, benadrukken experts dat dergelijke dreigingen in de toekomst vaker zullen opduiken. Dankzij technologische ontwikkelingen, zoals ESA’s nieuwe Flyeye-telescopen, kunnen steeds meer kleine en middelgrote planetoïden worden opgespoord. Dit geeft wetenschappers de mogelijkheid om vroegtijdig in te grijpen, mocht er ooit een planetoïde écht op ramkoers met de aarde liggen.

Voor nu kunnen we gerust ademhalen: 2024 YR4 vormt geen bedreiging meer en de aarde blijft voorlopig veilig.

Bronnen:

• “Asteroid 2024 YR4 no longer poses significant impact risk” – ESA
• “ESO-waarnemingen helpen inslag van planetoïde 2024 YR4 bijna volledig uit te sluiten” – ESO