In Nederland groeit het probleem van online seksueel misbruik onder jongeren explosief. Jaarlijks worden duizenden tieners slachtoffer van seksuele intimidatie, sextortion en de verspreiding van intieme beelden. Een alarmerend rapport van vijf gespecialiseerde organisaties, waaronder Fonds Slachtofferhulp en het Landelijk Centrum Seksueel Geweld, wijst op falend toezicht en een gebrek aan handhaving, terwijl de gevolgen voor slachtoffers ernstig zijn.

Schokkende cijfers

Alleen al in 2024 ontving Helpwanted – een hulplijn voor slachtoffers van online seksueel grensoverschrijdend gedrag – ruim 12.000 meldingen, gemiddeld 600 per maand. De meldingen variëren van sextortion (online afpersing met intieme beelden) tot het ongevraagd delen van naaktfoto’s of deepfakeporno. Vooral jongeren tussen de 16 en 17 jaar zijn kwetsbaar: één op de drie meisjes en 10% van de jongens in deze leeftijdsgroep zijn al slachtoffer geweest van online seksuele intimidatie, aldus de Nationaal Rapporteur Mensenhandel.

De politie registreerde in 2024 in totaal 14.802 meldingen van seksuele delicten, bijna 800 meer dan een jaar eerder. Specifieke cijfers over online seksueel geweld ontbreken echter nog altijd, wat de aanpak bemoeilijkt.

Grote zorgen over toezicht

In een gezamenlijke brief roepen de organisaties het kabinet op om per 1 januari 2026 online seksueel geweld tot prioriteit te maken. De toezichthoudende instanties – de Autoriteit Persoonsgegevens (AP), de Autoriteit Consument & Markt (ACM) en het Commissariaat voor de Media – krijgen stevige kritiek. Volgens de organisaties ontbreekt het aan preventief toezicht, reageren toezichthouders traag op meldingen en worden verwijderverzoeken vaak niet gehonoreerd.

Een schrijnend voorbeeld is de website MrDeepFakes, een platform waar deepfakeporno wordt gedeeld. Na onderzoek besloot het platform zichzelf te blokkeren voor Nederlandse gebruikers. Toch blijft de site via VPN-diensten toegankelijk. Pogingen om via toezichthouders handhavend op te treden duren vaak zes maanden of langer en leveren weinig resultaat op. “Er is momenteel geen enkele overheidsinstantie die snel kan ingrijpen,” stellen de rapporteurs.

Impact op slachtoffers

De psychische impact op slachtoffers is groot. Jongeren die worden afgeperst via platforms als Snapchat of Instagram krijgen vaak te maken met depressie, angst, PTSS, automutilatie of suïcidaliteit. In sommige gevallen leidt dit zelfs tot zelfdoding. De hardnekkigheid waarmee beelden online blijven circuleren, maakt verwerking extra moeilijk.

Volgens Carlo Contino van Fonds Slachtofferhulp ontbreekt het aan een goed systeem om expliciete beelden effectief en snel te verwijderen. “Slachtoffers staan machteloos, terwijl daders vrij spel krijgen.”

Reactie van de Autoriteit Persoonsgegevens

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) erkent de ernst van het probleem en benadrukt dat het rapport zorgvuldig zal worden bestudeerd. De AP stelt dat samenwerking met andere toezichthouders en justitie nodig is om effectief op te treden. Boetes kunnen worden opgelegd, maar hebben vaak weinig effect omdat veel websites buiten de EU worden gehost. “Zonder vertegenwoordiger in de EU zijn bedrijven ongrijpbaar,” aldus de AP.

De AP roept daarom op tot wetswijzigingen die het mogelijk maken om buitenlandse platforms strafrechtelijk te vervolgen wanneer zij persoonsgegevens van EU-burgers verwerken zonder aanspreekpunt in de EU. In 2023 deed de AP al aanbevelingen aan de Tweede Kamer om deze leemtes in de wet aan te pakken.

Oproep tot actie

De initiatiefnemende organisaties pleiten voor:

• Extra financiële middelen voor toezichthouders;
• Jaarlijkse rapportage over de aanpak van online seksueel geweld;
• Structureel overleg tussen toezichthouders, hulporganisaties zoals Offlimits en het Openbaar Ministerie.

Helpwanted heeft inmiddels de status van ‘betrouwbare meldpartij’ verworven, waardoor verwijderverzoeken serieuzer worden genomen door platforms. Toch benadrukken de organisaties dat dit niet voldoende is. “Zonder snelle en daadkrachtige handhaving blijven slachtoffers in de kou staan.”

Bronnen:

• AD.nl, artikel door Sebastiaan Quekel, 21 maart 2025
• Rapport van Fonds Slachtofferhulp, Landelijk Centrum Seksueel Geweld, en andere betrokken organisaties
• Reactie van de Autoriteit Persoonsgegevens (ap.nl)
• Politiecijfers seksuele delicten 2023-2024
• Helpwanted.nl (meldcijfers 2024)