loader image

E Ta Oke pa Bay Contra Cultura di Famia

by | Apr 15, 2025 | Problema Social | 0 comments

Famia ta tur cos. Esey ta loke nos ta siña for di ora nos por cuminsa papia. Na Aruba — mescos cu den hopi otro cultura Caribense, Latino y Africano — lasonan di famia ta sagrado. Bo ta yuda otro, bo ta sostene otro, y bo ta mustra specialmente respet pa bo mayornan, tio, tanta y abuelonan. Pero kico si e mesun lasonan di famia ey ta strob’a bo pa bo ta bo mes?

Pa hopi hoben e presion di famia ta sinti manera un peso dobel. Di un banda bo kier cumpli cu expectativanan, di otro banda bo kier cana bo propio caminda. Studia loke bo kier, sali cu ken bo kier, biba unda bo kier — sin sinti bo culpabel. Y e ultimo ey hopi biaha ta esun mas dificil: e sentimento di culpa.

Na Aruba ainda hopi biaha ta pensa den termino di “Kico nan lo bisa?” of “Esey no ta manera pa trata bo mama/tata.” Pero kico si e mayor ey no ta respeta bo escogencianan? Kico si bo famianan ta surpasa bo limitenan, no ta reconoce bo autonomia of ta ten’e bo chikito “pa amor”? E ora ey ta oke pa distancia bo mes. Mas ainda: e ora ey ta necesario.

Bay contra cultura di famia no ta nifica cu bo ta odia bo famia. E ta nifica cu bo ta duna bo mes prioridad. E ta nifica cu bo ta reconoce cu amor no ta mescos cu control, y cu respet mester ta mutuo. Si bo no kier sigui e mesun religion, no kier traha den e negoshi di famia, of tin un otro orientacion sexual — e ora ey ta bo derecho pa scoge bo caminda, sin sinti bo culpabel.

Tin un diferencia di generacion tambe den tur esaki. Generacionnan mas bieu a lanta cu obediencia como norma. Hobennan di awendia ta lanta den un tempo di individualismo, terapia y auto-desaroyo. Loke antes tabata wordo mira como ‘ingrato’, awor ta wordo reconoci como cuido propio. Pone limite, kibra traumanan, y reconoce patronchinan — esey no ta rebeldia, esey ta crecemento personal.

Sinembargo, esey no ta facil. E miedo pa wordo rechasa, pa ta e ‘nieto problematico’ of haya problema cu ruman ta real. P’esei ta importante pa realisa: bo no ta bo so. Cada bes mas hoben na Aruba y den e comunidad Caribense mas amplio ta lucha cu e mesun dilemma. Y cada bes mas hende ta cuminsa realisa cu distancia saludabel por ta amoroso tambe.

Tin biaha e ta hasta un acto di amor pa pone limite. Pasobra door di ta cla riba loke bo tin mester, bo ta duna bo famia e oportunidad pa conoce bo realmente — y no solamente e parti adapta y obediente di bo.

Y si, algun miembro di famia lo no compronde esey. No awor, kisas nunca. Pero esey no ta bo responsabilidad. Bo responsabilidad ta pa cuida bo mes. Pa bo salud mental, bo felicidad, bo futuro.

E bunita ta: bo por ta orguyoso di bo origen y toch desvia di e caminda cu bo famia tabatin stipula pa bo. Bo por honra tradicionnan y toch crea nobonan. Bo por stima famia y na mesun momento scoge bo mes. E dosnan ey no ta exclui otro.

Pues na tur esun cu ta sinti culpabel pasobra bo ‘no ta manera nan kier’ of pasobra bo no ta wanta tur cos mas ‘pa mantene paz’: bo no ta robes. Bo ta balente. Y tin biaha cambio real ta cuminsa cu esun cu tin curashi pa haci algo diferente.

0 Comments

Submit a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Download of lesa e ultimo corant publica.

Categoria Noticia Busca Archivo Modo

Categorias

Busca Articulo

Enable Notifications OK No thanks