Discriminacion awe no semper ta mustra manera odio. Hopi biaha e ta scondi na bista di tur hende — den decisionnan chikito, expectativanan silencioso, y exclusionnan cortes. Nos gusta kere cu e ta un cos di pasado, pero en realidad, e ta bibo y activo. No cu violencia, pero cu structura. No cu insulto, pero cu sistema.
Laga nos bira specifico: wak e dinamica di trabou na Aruba. Si bo ta Hulandes, tin chens cu bo ta wordo mira como e manager, e ehecutivo, e experto — hasta prome cu bo prueba bo mes. Si bo ta Mericano, hende ta asumi cu bo ta un inversionista rico, un hefe, of por lo menos un hende importante. Ningun hende ta cuestiona bo habilidad. Ningun hende ta duda di bo autoridad. Bo ta drenta cu credibilidad incorpora.
Si bo ta Filipino, Haitiano, Dominicano, Colombiano, of Guyanes, ta mas probable cu bo ta limpiando camber, pushando garoshi, cortando mata den jardin, of sirbiendo otro. No ta cu e trabounan aki ta menos honorabel — nan ta escencial — pero e problema ta e patronchi. Gruponan completo ta pega den cierto rolnan, no pa habilidad, pero pa suposicion. Y esey ta discriminacion.
Esaki ta con sistemanan ta nace — keto, culturalmente, y cu un sonrisa. Nos no ta yam’e racismo of clasismo. Nos ta bisa, “Ta asina e cos ta.” Pero laga nos ta honesto: ora ser Hulandes ta nifica cu ta spera di bo pa lidera, y ser Caribense of Latino Americano ta nifica cu ta spera di bo pa sirbi, esey no ta coincidencia. Esey ta un sistema trahando exactamente manera el a wordo diseña.
Pio ainda, e creencianan aki ta wordo internalisa. Trahadornan ta cuminsa duda den nan potencial. Localnan ta adopta mito di superioridad stranhero. Muchanan ta lanta mirando esaki como e norma. Y dunadornan di trabou, hasta sin mal intencion, ta sigui e mesun patronchinan di contratacion, reforsando un ciclo unda privilegio ta wordo asumi — y lucha ta wordo hereda.
Hopi biaha nos ta bisa cu Aruba ta diverso. Y e ta. Pero diversidad sin ekidad ta decoracion. E no ta yuda si tur nacionalidad ta presente, pero solamente algun ta wordo promovi. Of si un grupo semper ta ariba, y e otronan semper ta limpia nan tras.
Esaki no ta djis tocante maneho — e ta tocante mentalidad. E ta tocante con nos ta trata hende na supermercado, na desk di hotel, of den un entrevista di trabou. Nos ta dunando tur hende e mesun chens? Of nos ta keto keto poniendo hende den hoki a base di di unda nan ta bin, con nan ta mustra, of e idioma cu nan ta papia?
Bo no mester grita insulto pa forma parti di e problema. Discriminacion awe ta bisti un flus. E ta hari. E ta firma contract. E ta haci suposicion. Y a menos cu nos ta cuestiona e suposicionnan ey activamente, nos ta yudando nan sobrevivi.
Asina ta puntra bo mes: Ken bo ta promoviendo? Ken bo ta ignorando? Y ki rolnan bo ta asignando na otro — sin cu bo ripara mes?
Pasobra e berdad ta duro: bo por ta apoyando discriminacion sin ripara.






0 Comments