Aruba ta keda papia di cacho di caya, pero ta nenga di tuma e problema na serio. Nos tin campañanan di sterilisacion, campañanan di adopcion, flyers, presion riba rednan social, y NGO-nan (fundacionnan) trahando te na nan limite. Pero e realidad ta simpel: e isla no ta resolviendo nada. E poblacion di cacho di caya ta sigui crece. E daño ta aumenta. Y esaki awor ta un fracaso social, economico y di maneho publico.
Esaki no ta djis un “problema di cacho.” E ta e resultado di un sociedad cu no ta enforsa regla, y un gobierno cu ta prefera e bista pafo en bes di consecuencia.
Criadonan di bestia awor ta confrontando e pio parti di e fracaso aki. Cachonan di caya ta matando bestia di cria. Galiña, carne, cabrito — perdidanan financiero real. Daño economico real. Y niun hende ta compensando nan. E isla aki ta perde bestia productivo pa motibo di iresponsabilidad humano. Y ainda, Aruba ta pretende cu esaki ta un asunto chikito.
Mientras tanto NGO-nan ta sobrecarga. Nan ta rescata, sterilisa, duna ‘foster’, educa, y roga pa fondo. Pero pa cada cacho cu nan yuda, tin un otro doño cu simplemente ta laga su cacho core liber, of pio ainda, ta dump e riba caya atrobe. Esaki ta proba un hecho cu hende ta evita di bisa na bos halto:
E problema di cacho ta wordo produci pa hende.
Sterilisacion no ta e problema — doñonan iresponsabel ta e problema. Sin castigo y dunamento di cuenta (accountability), nos lo sigui sterilisa pa semper cu cero impacto.
Pues e pregunta ta: te ki dia Aruba lo sigui pretende cu e problema aki lo resolve su mes?
Pasobra awor aki, e dos victimanan mas grandi — criadonan di bestia y NGO-nan — ta bringando e mesun guera separa. Y e separacion ey ta permiti e problema continua. Ambos banda ta sufri perdida. Ambos banda ta cansa. Ambos banda kier resultado. Pero nan no ta coordina. Y gobierno ta sconde confortablemente den e division ey.
Laga nos ta hopi cla:
Aruba mester di regulacion estricto. Aruba mester di enforsamento. Aruba mester di consecuencia.
Y si e isla aki no ta implementa:
- registracion obligatorio
- microchip obligatorio
- multa real pa abandono
- confiscacion di bestia for di doñonan iresponsabel
- accion legal mas rapido ora bestia ataca bestia di cria
… anto nada lo cambia.
Cada eleccion, cada ciclo di presupuesto, cada discurso di “nos lo atende cu esaki pronto” — e resultado ta mescos: ningun structura concreto.
Pues aki ta e conclusion pisa:
Si e gruponan cu ta sufriendo e consecuencianan no forsa gobierno pa actua, gobierno lo sigui pospone te cu e problema aki bira pio ainda.
Criadonan no por warda. NGO-nan no por warda. Aruba no por warda.
Esaki no ta un debate moral. Esaki ta maneho publico. Y gobierno lo move solamente ora esnan cu ta pagando e prijs combina nan presion.
Si Aruba kier resultado, e mester stop di ta suave tocante e problema aki. Mester tin un frente uni — y consecuencia real pa doñonan iresponsabel. Esey ta e unico idioma cu lo cambia e rumbo.






0 Comments