Abuso di mucha ta un realidad cu ta kibra curason cu ta afecta un cantidad sin fin di mucha rond mundo, incluyendo aki na Aruba. E ta un topico cu hopi hende ta haya incomodo pa discuti, pero keda keto solamente ta permiti e problema crece. Sea ta abuso fisico, emocional of sexual, e cicatriznan laga atras por dura un bida largo. Como un comunidad, nos mester siña reconoce e señalnan y lanta para pa proteha nos muchanan. Comprondiendo e diferencia entre e tiponan di abuso aki por yuda nos keda alerta y ofrece apoyo na esnan cu tin mas mester di dje.
Abuso fisico hopi biaha ta e forma di daño mas visibel, lagando atras golpinan, cortanan of otro lesionnan. E ta pasa ora un mucha ta wordo herida intencionalmente pa medio di accionnan manera dalmento, scopmento of hasta kimamento. Tristesamente, algun mucha ta bay te na extremonan grandi pa sconde nan dolor, bistiendo manga largo den tempo cayente of inventando excuusnan tocante con nan a wordo herida. Nan por mustra miedo ora di bay cas of mustra señalnan di agresion ora nan wordo acerca. Ta crucial pa pone atencion na cambionan repentino den comportacion of lesionnan sin splicacion, ya cu nan por ta gritonan pa yudansa. Nunca nos mester ignora e señalnan di alerta aki—papia por salba un bida.
Abuso emocional ta mas sutil pero mesun dañino. E por tuma e forma di critica constante, humiyacion, isolacion of menasanan. Muchanan cu ta experencia abuso emocional hopi biaha ta desaroya autoestima abou, ta lucha cu ansiedad of ta bira retira y demasiado ansioso pa complace. Contrario na abuso fisico, no tin heridanan visibel, haciendo’e mas dificil pa detecta. Como mayornan, maestronan y miembronan di comunidad, nos mester crea espacionan sigur pa muchanan expresa nan sentimentonan sin miedo di huicio. Un simpel acto di bondad of un combersacion suave por haci un mundo di diferencia pa un mucha cu ta sinti sin balor of neglisha.
Kisas e forma di abuso mas horibel ta abuso sexual, unda un mucha ta wordo explota of viola na maneranan cu ningun hende mester experencia. E señalnan hopi biaha tin di haber cu comportameno—problema pa cana of sinta, miedo di cierto hende of un conocemento inusual di topiconan sexual. Tin biaha, muchanan por regresa na comportacionnan anterior, manera muha cama, of desaroya problema pa come. Ta crucial pa tuma cualkier insinuacion di incomodidad of miedo na serio. Demasiado biaha, muchanan no sa con pa expresa loke ta pasando cu nan, specialmente ora e abusador ta un hende cu nan ta confia. Nos mester scucha cu compasion y responde cu apoyo incondicional.
Proteha nos muchanan ta nifica keda alerta y ta proactivo. Nos tur tin un rol den esaki, sea ta como mayornan, bisiñanan, educadornan of amigonan. Si bo ta sospecha cu un mucha ta wordo abusa, no duda pa raporta esaki na autoridadnan local manera Polis of Departamento di Asunto Social. Tin biaha, simplemente ta un adulto confiabel cu ta scucha por haci tur diferencia. Hunto, nos por kibra e ciclo di silencio y duna nos muchanan e ambiente sigur y amoroso cu nan merece. Laga nos no warda te ora ta demasiado laat—laga nos actua awor pa proteha e futuro di nos comunidad.






0 Comments