Un turista ta gasta cien dollar na Aruba. E restaurant ta ricibi’e, e hotel ta gan’e, e operador di tour ta cobr’e, un chofer di taxi ta haya su trip y un empleado ta ricibi su salario na final di luna. Pero eventualmente, e pregunta ta bira inevitabel: cuanto di e cien dollar ey en realidad ta bira rikesa propio pa Aruba, y cuanto ta termina den man di un hende of entidad pafo di e isla?
Esaki ta kisas e tema di mas crucial den un economia cu ta depende casi exclusivamente di bishitante, pero e cifranan convencional cu nos ta custumbra di scucha ta conta un storia completamente diferente. Nos ta conta bishitante, anochi di estadia, gasto averahe y porcentahe di ocupacion. Sinembargo, e berdadero punto cardinal mester ta ken ta e doño final di e negoshinan cu ta drenta e placa aki den caha.
Datos for di Aruba Tourism Authority ta confirma cu mayoria di nos hotelnan grandi awe ta cay bao di propiedad stranhero, operando hopi biaha bao di cadenanan internacional reconoci. Esaki riba su mes no ta algo negativo. Un hotel internacional por duna trabou na cientos di yiu di tera, haci compra cerca comerciantenan local, paga belasting na caha di gobierno y inverti miyones den mehoracion di nos infrastructura. Sin e capital ey, kisas nos industria nunca lo a yega na e grandura cu e tin awe.
Pero e structura di propiedad ta keda pisa pasobra entrada bruto y rikesa berdadero no ta e mesun cos.
Ora un bishitante laga cien dollar den un compleho grandi stranhero, un parti ta bira salario pa e trahado y otro parti ta cubri gastonan di awa, coriente y proveedornan local. Pero tras di henter e operacion tin inversionista. Ora e actividad genera su ganashi neto y e sumanan ey wordo transferi pa e cas matriz den exterior, un pida grandi di e balor economico cu nos a crea hunto ta bandona nos costa.
Banco Central di Aruba ta regula e movementonan aki hopi cla pa medio di e leynan di divisa ora di manda ganashi y dividendo afo. Esaki no ta pasobra tin algo robes of contra ley; e ta simplemente e prueba palpabel cu capital genera door di nos esfuerso local por core legalmente transfronteriso.
E tarea periodistico y economico no ta pa condena e inversionistanan aki, sino pa compronde profundamente cuanto balor nos ta logra retene pa nos mes. Un restaurant chikito di un famia Arubiano cu ricibi cien dollar ta paga su empleadonan, ta cumpra cerca su bisiña y hopi biaha ta bolbe hinca su ganashi bek den un otro negoshi local. E compleho stranhero ta haci un aporte grandi tambe, pero su placa neto tin un pasashi cumpra pa bay for di aki.
Den e caha registra, e cen ta mustra mescos, pero su destino economico final ta completamente diferente.
P’esey, e exito di Aruba no mester keda midi solamente pa cifranan record di yegada di turista, sino pa cuanto di e benta aki ta keda atras pa construi un prosperidad solido y duradero pa e famianan cu ta biba aki. E bishitante ta baha cu su cien dollar, pero e berdadero pregunta ta: ken ta e doño di loke ta pasa cu e placa despues?






0 Comments