E ta cuminsa cu un post simpel — un opinion politico, un actualisacion di COVID-19, of hasta un comentario tocante medio ambiente. Prome cu bo realisa, e seccion di comentario di Facebook ta na candela. Na Aruba, unda comunidadnan ta uni y combersacionnan ta plama facilmente, red social a bira e plasa nobo unda tur hende ta reuni — pero en bes di chat, hende hopi biaha ta haya nan mes den debatenan feros. Dicon Facebook ta haci nos asina sigur cu ta nos ta esnan cu semper tin rason?
E contesta ta scondi profundo den e psicologia di con Facebook ta diseña. Prome, tin e simple emocion cu nos ta haya ora un hende gusta nos post of ta di acuerdo cu nos comentario. Cientificonan ta bisa cu e notificacion chikito ey ta activa un impulso di dopamina den nos celebro — e mesun kimico cu ta wordo libera ora nos come chuculati of gana un premio. Ta sinti bon pa wordo aproba, y Facebook ta duna nos e sentimento ey cada bes.
Pero no ta solamente tocante dopamina. E algoritmo di Facebook — e programa secreto di computer cu ta dicidi kico bo ta mira den bo feed — ta construi pa mustra bo contenido cu ta cuadra cu loke bo ta kere caba. Esaki ta crea loke expertonan ta yama un camara di eco, un lugar unda bo mayoria biaha ta tende bo propio puntonan di bista refleha bek na bo. Na Aruba, unda lasonan familiar y gruponan di amigo ta fuerte, e efecto aki por ta ainda mas poderoso. Bo bisiñanan, bo primonan, bo compañeronan di klas — tur reforsando e mesun opinionnan — por haci’e sinti manera tur hende cu no ta di acuerdo mester ta ignorante of loco.
Añadi ‘confirmation bias’ na e mescla — e tendencia humano natural pa busca informacion cu ta apoya loke nos ta pensa caba — y bo tin e receta perfecto pa cabesura. Unabes cu nos kere algo, nos instintivamente ta busca postnan, articulonan y memes cu ta apoya esaki. Hasta ora hechonan nobo wordo presenta, nos tin mas probabilidad di desestima nan si nan no ta cuadra cu nos perspectiva mundial existente.
Psicologo ta splica: “Riba Facebook, no ta solamente tocante tin rason — e ta tocante wordo mira como si bo tin rason. Specialmente den comunidadnan chikito manera Aruba, bo reputacion online ta importante. Hende ta defende nan opinionnan agresivamente pasobra nan ta sinti cu e ta un refleho di nan inteligencia, nan status, hasta nan identidad.”
E dinamica aki ta crea un ciclo: nos ta post algo, hende cu ta di acuerdo cu nos ta gusta y comenta, nos ta sinti nos mes valida, y nos creencia ta bira ainda mas fuerte. Ora un hende desafia nos, e ta sinti manera un atake personal, no solamente un diferencia di opinion.
No ta nada straño cu argumentonan riba Facebook ta escala asina lihe. Na Aruba, unda orguyo comunitario y relacionnan estrecho ta asina importante, ta robes publicamente por sinti manera un humiyacion profundo. Pues en bes di admiti ora nos por ta robes — of hasta djis scucha un otro banda di medaya — hopi usuario ta bira mas cabesura, type mas lihe y mas duro.
Claro, no tur discusion mester bira bataya. Expertonan ta sugeri algun manera pa kibra e ciclo: ta curioso en bes di combativo, haci preguntanan real y corda cu un thread di Facebook raramente ta e lugar unda mentenan real ta cambia.
Na final di dia, Facebook ta un instrumento — uno cu por conecta, informa y empodera. Pero si nos no tene cuidou, e por atrapa nos den nos propio ego. Kisas e siguiente biaha cu nos sinti e impulso ardiente pa type un comentario furioso, ta bale la pena pa pausa y puntra: Mi ta purbando di compronde — of djis purbando di gana?






0 Comments