Met ingang van 1 mei 2025 verhoogt Nederland de rente op de coronaleningen die Aruba nog moet terugbetalen van 5,1% naar 6,9%. Dit besluit volgt uit het bestuursakkoord dat op 4 juni 2024 werd gesloten tussen de voormalige Arubaanse premier Evelyn Wever-Croes en de Nederlandse staatssecretaris Zsolt Szabó van Koninkrijksrelaties. De verhoging is een gevolg van Aruba’s falen om tijdig een nieuw concept voor een consensus-Rijkswet voor financieel toezicht in te dienen bij de Tweede Kamer. De maatregel heeft niet alleen politieke, maar ook forse financiële gevolgen voor Aruba.

Achtergrond: het akkoord van 4 juni 2024

In het akkoord van juni 2024 werd afgesproken dat Nederland de rente op Aruba’s uitstaande coronaleningen zou verlagen van 6,9% naar 5,1%, mits Aruba uiterlijk op 1 mei 2025 een nieuwe consensus-Rijkswet voor financieel toezicht aan de Tweede Kamer zou voorleggen​. Indien dat niet gebeurde, zou de rente automatisch terug omhooggaan. Die deadline is nu vrijwel onhaalbaar geworden, aangezien het Arubaanse parlement tot op heden geen conceptvoorstel heeft behandeld.

Reactie van Aruba: observaties, geen wetsvoorstel

Minister van Financiën Geoffrey Wever kondigde op 24 april aan dat Aruba “alle definitieve opmerkingen” met betrekking tot de Rijkswet vóór 1 mei zal indienen, maar specificeerde niet dat dit een concreet wetsvoorstel betreft​. In plaats daarvan zal hij op dinsdag 29 april het parlement informeren over de voortgang en het onderhandelingsproces. Dit suggereert dat Aruba zich inhoudelijk wel voorbereidt, maar procedureel niet voldoet aan de harde afspraak: een daadwerkelijk ingediend wetsvoorstel.

Financiële gevolgen: miljoenen extra rentelasten

De renteverhoging van 5,1% naar 6,9% op de Afl. 916 miljoen aan leningen betekent een directe verhoging van de jaarlijkse rentelast voor Aruba van circa Afl. 46,7 miljoen naar Afl. 63,2 miljoen – een verschil van ongeveer Afl. 16,5 miljoen per jaar. Dit komt bovenop het bestaande begrotingstekort en een reeds krap financieel beleidskader, wat de ruimte voor investeringen in essentiële sectoren zoals onderwijs, zorg en infrastructuur verder beperkt.

Kritiek op Nederland en Szabó: druk of rigiditeit?

Aruba betreurt de beslissing van Szabó en benadrukt dat de vertraging mede is veroorzaakt door externe factoren, waaronder het verzoek aan het IMF voor advies over de begrotingsnormen, dat meer tijd vergde dan gepland​. Toch houdt Szabó voet bij stuk: de afspraken waren helder, en het niet halen van de deadline betekent automatisch terugkeer naar de hogere rente. Vanuit Nederlands perspectief is dit een kwestie van betrouwbaarheid en governance, maar in Aruba wordt het gezien als een vorm van druk uitoefenen die de autonomie ondermijnt.

Rijkswet of geen Rijkswet: toezicht blijft

Hoewel het eerdere wetsvoorstel RAft formeel is ingetrokken, blijft het doel van financieel toezicht overeind​. Een nieuwe, bredere Rijkswet voor duurzaam financieel beheer en begrotingsdiscipline is in de maak, met normen mede opgesteld door het IMF. Die wet zou Aruba toegang geven tot markconforme leningen tegen lage rente, vergelijkbaar met die van Curaçao en Sint Maarten (3,1%).

Conclusie: Aruba in het nauw

De huidige situatie legt de fragiele balans bloot tussen autonomie en verantwoordingsplicht binnen het Koninkrijk. Aruba wordt geconfronteerd met financiële sancties wegens het niet nakomen van afspraken, terwijl het stelt te werken aan inhoudelijke voorbereidingen. Zonder een ingediend wetsvoorstel vóór 1 mei lijkt de renteverhoging onvermijdelijk, met alle budgettaire gevolgen van dien. De komende week wordt cruciaal voor de koers van de Arubaanse regering en haar relatie met Nederland.

Bronnen:

• Rijksoverheid.nl
• DossierKoninkrijksrelaties.nl
• RAft ta for di mesa, pero Supervision Financiero ta keda! (AWEMainta; februari 2025)​
• “Aruba lo entrega tur su observacionnan final…” (Ministerie van Financiën Aruba, april 2025)​
• Nieuwsartikelen van 24 april 2025