In de afgelopen dertien jaar hebben vier verschillende staatssecretarissen Koninkrijksrelaties onder hun hoede gehad. Raymond Knops (CDA), Alexandra van Huffelen (D66), en recent nog Zsolt Szabó (PVV), allen zetten zich in voor de relatie met het Caribisch deel van het Koninkrijk. Hoewel ze stuk voor stuk een respectvolle werkrelatie opbouwden met de bestuurders van de eilanden, lijkt het daadwerkelijke resultaat vaak niet verder te reiken dan ‘een goede fundering’.

De uitspraak van de recent afgetreden staatssecretaris Szabó is illustratief. In zijn afscheidsboodschap zei hij trots te zijn op het fundament dat is gelegd, met name op het gebied van voedselzekerheid en digitalisering. Toch klinkt die boodschap inmiddels vertrouwd en zelfs vermoeiend voor velen op de eilanden. Het idee dat Den Haag steeds opnieuw blijft ‘funderen’, zonder ooit een echt huis te bouwen, roept frustratie op.

Dat gevoel wordt versterkt door het feit dat de politieke stabiliteit in Nederland de afgelopen jaren onder druk stond. Nieuwe kabinetten, voortijdig aftreden en veranderende politieke prioriteiten zorgden ervoor dat structurele samenwerking vaak uitbleef. Iedere nieuwe bewindspersoon begon met goede bedoelingen, maar moest zich telkens opnieuw inwerken en relaties opbouwen, wat de voortgang vertraagde.

Toch moet erkend worden dat de persoonlijke relaties overwegend respectvol en professioneel zijn gebleven. Alexandra van Huffelen kreeg lof voor haar betrokkenheid en luisterend oor, en ook Szabó heeft ondanks de politieke achtergrond van zijn partij een werkbare band opgebouwd met lokale bestuurders. De samenwerking is er dus wel — maar de structurele doorbraken blijven uit.

Een terugkerend punt van kritiek is dat het beleid vaak blijft hangen in overlegstructuren, plannen, en rapporten. Waar burgers en lokale bestuurders vooral behoefte hebben aan tastbare verbeteringen in onderwijs, zorg, infrastructuur en bestaanszekerheid, lijkt Den Haag vaak te verzanden in beleidsformuleringen en technische discussies.

Daarnaast is er sprake van wederzijdse terughoudendheid. Vanuit Nederland heerst regelmatig scepsis over de bestuurskracht op de eilanden, terwijl de eilanden Den Haag soms beschuldigen van betutteling en een gebrek aan culturele sensitiviteit. Die spanning maakt het lastig om echt tot gezamenlijke uitvoering te komen.

De recente val van het kabinet-Schoof betekent dat er opnieuw een periode van stilstand dreigt. Een opvolger van Szabó moet worden aangewezen, en het is nog maar de vraag of die persoon voortbouwt op het bestaande beleid of weer met een schone lei begint. Voor de eilanden betekent dit nog langer wachten op daadwerkelijke veranderingen.

Zolang staatssecretarissen vooral bezig blijven met ‘funderen’ en niet met bouwen, zal het gevoel blijven dat de Koninkrijksrelaties weliswaar hoffelijk zijn, maar niet productief. Wat de eilanden nu nodig hebben, is geen nieuw plan, maar echte uitvoering — en een partner in Den Haag die niet alleen luistert, maar ook durft te leveren.