Nos tradicionnan di fin di aña
(Pa Dufi Kock, Escritor y Historiado)
Nos custumbernan y tradicionnan di antes a cambia hopi cu esnan di awo. Ya cu nos ta den e temporada di Pasco y Aña nobo, laga nos repasa nos tradicionnan di fin di aña. Antes nos tabata celebra Pasco y Aña Nobo completamente diferente cu awo. E preparacionnan tabata cu nos cas y sabana mester tabata limpi. E cas mester a wordo blancha cu kalki y e vloer cu santo blanco. Cencia cas prome cu e dianan di fiesta pa core cu e spirito malo ainda ta existi. Door cu no tabatin mata di kerstboom, mester a bay den cunucu pa busca un mata di lelie, pone un sinta cora y flor y colge den cas.
Asina na e misa di Pasco pa ricibi bendicion no por a falta. E hendenan muhe cu nan shimis largo y velo riba nan cabes y e hombernan bon bisiti cu nan flus pa asisti na e santo sacrificio di misa. Despues di misa y deseando otro un Bon Pasco, nan ta bay nan cas pa come e cuminda tradicional di Pasco. E cuminda di custumber riba e dia aki tabata carni di carne of cabrito cu tabata na abundancia e tempo ey. No ta falta e sopi cu pan boyo. Bebida tabata e cucui traha na cas mes pa e damanan y pa e hombernan tabata rom of yanefro.
Algun di nos hendenan ta keda cas pa warda bishita y otronan ta sali cas pa cas di famia pa duna e Bon Pasco. Algun tabata traha un ramada di mata di coco cu un vloer di santo blanco pa fiesta cu caha di orgel of un tipico. No tabatin un club manera awo cu nan por a bay balia te mainta. Segunda Pasco ainda tabatin cu tabata invita famia pa bay come den hadrei di nort y pasa un dushi dia hunto.
Aña Nobo tabata hopi simpel compara cu awo. Ningun hende mag di bay drumi bispo di Aña Nobo. Nan ta dal un of dos betro y come algo pa warda e binimento di Aña Nobo. Prome cu e tiro tur ta bay para pafo pa yama e aña nobo un bonbini door di scucha e kloknan di misa rasona, un tiro di scopet of hasta un tiro di dinamiet. Deseando tur un Bon Aña ta bay paden pa sigui celebra y warda Dande. Otro ta habri e aña cu un sacrificio di misa 12’or mei anochi.
Un di nos folklore masha popular ta nos Dande y danki Dios cu ainda e ta existi na cierto partinan di nos isla. Tambe tabatin gruponan di aguinaldo. Inmediatamente despues cu aña habri varios grupo di musiconan ta laga Sali pa duna bendicion na famliarnan, bisiñanan of esnan cu ta interesa pa ricibi nan. E instrumentonan tabata viol, guitara y tambor. E musica ta cuminsa na porta cu e cantante cantando y pidiendo Dios Tata Su bendicion na cada miembro di e famia. E otro musiconan ta responde “Ay Nobe” ora cada miembro di famia ta wordo canta mientras e cantante ta zwaai su sombre den man pa ricibi loke e famia por ofrece. E tempo aya placa tabata scars y ta cuminda ta ricibi den e sombre. (Ay Nobe ta nifica Aña Nobo.)
Esaki ta e berdadero tradicion local pasobra ningun isla den Caribe tin e tradicion di Dande. E palabra Dande a bin di e palabra Spaño Dandare cu ta nificia bay di un luga pa otro. E lirico di e cantica ta depende cuanto miembro di famia ta presente pa motibo cu e lirico ta simplemente desea cada miembro di famia door di menciona nan nomber, un aña yena cu bendicion, salud y prosperidad. E cantante mester demonstra e abilidad pa improvisa mientras e sombre ta wordo pasa rond pa ricibi algo pa suerte. Despues e grupo haya algo pa bebe of come, ta toca dos cantica mas y ta sigui cu nan paranda.
E paranda ta sigui cas pa cas te ora solo sali y hopi ta esnan cu ta uni cu e grupo cu ta bira masha grandi na final. Cansa pero contento, e grupo ta laga otro pero no prome cu parti tur e regalonan cu nan a ricibi den e sombre. Hopi hende ta kere cu Dande ta trece suerte y alegria na nan cas, asina ta cu e Dande semper tabata bonbini.
Un otro tradicion cu a cuminsa na San Nicolas door di e Bonerianonan cu a bin establece aki, tabata e Grupo di Mascarada, casi igual cu nos Dande. E no a sigui door cu esnan cu a lante a regresa Boneiro dia nan a retira for di Lago. Tin un diferencia grandi cu e celebracion den pasado compara cu awo. Celebracionnan di antes tabata wordo celebra den un ambiente familiar pa motibo di un union familiar mas estrecho. Por ehempel, den pasado, e gruponan di aguinaldo y Dande tabata pasa cas pa cas di e famianan mientras aw obo tin cu paga pa haya un Dande, si bo tin suerte. El a bira mucho comercial.






0 Comments