Prome cu hotelnan, prome cu e “gold rush”, y hopi prome cu refinerianan di petroleo a remodela e ‘skyline’ di Aruba, tabatin salo. Aunke Aruba no ta tipicamente conoci pa esey awe, e isla un tempo a participa den e economia di salo di Caribe — modestamente, silenciosamente, y brevemente. Loke a keda awor ta principalmente recuerdonan y algun saliña dera, pero nan storia ta revela hopi tocante con e economia trempan di Aruba a funciona y con el a evoluciona gradualmente den loke nos conoce awe.
E Balor di Salo y e Prome Saliñanan
Ora e Hulandesnan a colonisa Aruba na 1636, nan tabatin nan bista riba un cos: recursonan. Salo tabata na e top di e lista ey. Esencial pa preserva cuminda den e dianan prome cu refrigeracion, salo tabata mes valioso cu oro pa e imperio di transporte Hulandes. Bisiñanan di Aruba, manera Boneiro y Corsou, tabata wordo desaroya caba den exportadornan principal di salo. Aruba, aunke no asina rico den saliñanan grandi, tabatin net suficiente pa ta util.
Pa principionan di añanan 1800, Aruba tabatin shete saliña funcionando. Esakinan tabata areanan poco hundo caminda awa di lama lo wordo gara y evapora pa solo, lagando un cora di salo cu por a wordo cosecha na man. Tabata trabou duro. Trahadornan hopi biaha tabata uza burico pa carga e saconan pisa, y e rendimentonan nunca no tabata grandi. Pero pa un tempo, salo di Aruba a yuda preserva pisca y carni pa barconan cu tabata pasa door di Caribe.
E saliñanan tabata localisa principalmente rond di Paardenbaai — awor parti di Oranjestad — y Rancho, un distrito ainda conoci pa su raiz historico. E areanan aki tabata activo cu industria modesto durante siglo 19 y na principio di siglo 20. Salo no tabata djis pa exportacion tampoco — el a sostene bida local, yudando Arubianonan preserva nan propio cuminda den e dianan prome cu electricidad y refrigeracion tabata comun.
Un Industria den Decadencia y un Cambio den Prioridadnan Economico
Pero e industria di salo di Aruba nunca no a crece e manera cu esun di Boneiro a haci. Tabatin algun rason pa esey. Pa cuminsa, Aruba simplemente no tabatin e veldnan amplio y plat di saliña cu Boneiro tabata conta cu nan. Mas importante, e prioridadnan economico di Aruba a cambia dramaticamente. Pa añanan 1820, oro a wordo descubri cerca di Bushiribana, y mineria di fosfaat a sigui na fin di añanan 1800. Despues a bin petroleo den añanan 1920, cual a transforma San Nicolas den un pueblo industrial prospero.
Segun cu Aruba a cambia su atencion pa e exportacionnan di balor mas halto, cosecha di salo a bira menos importante. E clabo final a bin rond di 1949, ora Paardenbaai — e tempo ey ainda cas di saliña funcionando — a wordo elimina pa expande e haf di Oranjestad. Gran parti di e area historico di cosecha di salo a wordo dera bou di santo y awa, y e industria a desvanece for di memoria.
Un Pida di Historia di Aruba cu Merece Reconocemento
Awe, poco hende na Aruba ta papia di salo. Tog el a hunga un rol chikito pero significante den duna forma na con Arubianonan a biba y traha. E ta un pida di historia di nos isla cu merece mas reconocemento — no djis pa loke el a produci, sino pa loke e ta representa: resiliencia, inventividad, y e cuminsamento trankil di un economia cu ainda ta siña con pa sobrevivi su so.






0 Comments