De Nederlandse landbouwsector blijft in 2025 in het oog van de storm staan. Na jaren van boerenprotesten, politieke verschuivingen en beleidswijzigingen lijkt de situatie op sommige punten versoepeld, maar onder de oppervlakte is de druk groter dan ooit. Vooral de stikstofproblematiek en de escalerende mestcrisis blijven zorgen voor hoofdbrekens, terwijl de publieke steun voor boeren langzaam maar zeker afneemt.

Stikstofbeleid: afgezwakt, maar niet opgelost

Met de toetreding van de BoerBurgerBeweging (BBB) tot de coalitie in 2024, is het stikstofbeleid op papier versoepeld. De harde reductiedoelen tot 2030 zijn afgezwakt en boeren kregen meer ruimte om aan te passen. Toch blijft de juridische realiteit onverminderd dwingend. Begin 2025 oordeelde een rechter dat de Nederlandse staat zich onvoldoende inzet om stikstofuitstoot te verminderen. De uitspraak dwong het kabinet om alsnog maatregelen te nemen — op straffe van een miljoenenboete.

Ook de Europese regelgeving laat weinig ruimte voor uitstel. Nieuwe vergunningen voor woningbouw, wegen en uitbreiding van agrarische bedrijven blijven geblokkeerd zolang stikstofreductie uitblijft. Daardoor blijft de sector in onzekerheid: beleidsmatig lijkt er verlichting, maar juridisch hangt het zwaard van Damocles nog altijd boven de boerenbedrijven.

Mestcrisis: overschotten en stijgende kosten

Naast de stikstofkwestie is er een nieuwe crisis in opkomst: de mestcrisis. Door het verlies van de Europese mestderogatie mogen Nederlandse boeren minder mest uitrijden op hun land. Dat zorgt voor een groot overschot. Opslagplaatsen raken vol, verwerkingscapaciteit is beperkt en de afvoerkosten rijzen de pan uit.

Waar boeren eerder rond de €15 per ton betaalden om overtollige mest af te voeren, worden nu prijzen tussen de €25 en zelfs €50 genoemd. Voor veel melkveehouders is dit een extra financiële last op een toch al krappe begroting. Wageningen University & Research waarschuwde al dat tot 30% van de melkkoeien uit het Nederlandse landschap dreigt te verdwijnen als structurele oplossingen uitblijven.

De overheid heeft weliswaar een compensatiefonds opgezet van €120 miljoen, maar dat is voor veel boeren slechts een doekje voor het bloeden. Zonder fundamentele herziening van het mestbeleid dreigt verdere schaalverkleining en zelfs bedrijfsbeëindiging voor duizenden boeren.

Publieke opinie: de steun kalft af

Waar de boerenprotesten van 2019 tot 2022 nog op brede publieke sympathie konden rekenen, is die steun in 2025 duidelijk minder geworden. In recente peilingen geeft minder dan 40% van de bevolking aan nog volledig achter de protesten te staan. In stedelijke gebieden is die steun zelfs onder de 30% gezakt.

De groeiende tegenstelling tussen stad en platteland, de zorgen over klimaat en woningbouw, en het beeld van boeren als ‘politiek machtig’ door de invloed van de BBB, zorgen voor meer afstand. Veel burgers zien nu eerder een sector die beschermd wordt, dan één die onder druk staat — een beeld dat niet altijd strookt met de financiële realiteit op de boerderij.