De verharding op het spoor vraagt om structurele antwoorden

Twee hoofdconducteurs die binnen een half jaar tijd bewusteloos worden geslagen—de eerste op station Rotterdam Blaak, de tweede recent in Den Dolder. Voor spoorvakbond VVMC vormen deze incidenten allang geen opzichzelfstaande excessen meer, maar markeren ze een verontrustende en structurele verharding van het werkklimaat op het spoor. De incidenten roepen de prangende vraag op hoeveel geweld er nog moet plaatsvinden voordat de veiligheid van spoorpersoneel fundamenteel anders wordt ingericht.

De statistieken achter deze schokkende voorvallen tonen aan dat het probleem diep geworteld is. In 2025 registreerde NS 1.132 ernstige agressie-incidenten tegen personeel, de zogeheten A-categorie. Dat is een stijging van ruim 17 procent ten opzichte van 2022, toen de teller op 965 stond.

Het totale aantal meldingen van agressie en verbaal geweld tekent een nog forser beeld. Waar in 2023 nog 2.672 meldingen binnenkwamen, explodeerde dit aantal naar 5.696 in 2024 en 6.442 in 2025. In de eerste drie kwartalen van 2026 staat de tussenstand al op 5.088 meldingen, waaronder 1.368 gevallen van fysiek geweld en 105 incidenten waarbij treinpersoneel met een wapen werd bedreigd.

Een brede onderstroom van intimidatie

Het is essentieel om onderscheid te maken tussen de zwaarste geweldsincidenten en de algehele meldingsbereidheid. Het veiligheidsprobleem bestaat immers niet alleen uit zware mishandelingen die het landelijke nieuws halen; daaronder schuilt een dagelijkse realiteit van uitschelden, intimidatie, spugen en fysiek verzet.

In 2024 alleen al registreerde NS honderden gevallen van fysiek geweld, bedreigingen en wederspannigheid. Bijzonder alarmerend is het fysieke letsel: het aantal personeelsleden dat gewond raakte door toedoen van reizigers steeg in 2024 met 34 procent naar 338 medewerkers. Ook de trein zelf vormt geen veilige cocon. Met ruim 400 ernstige incidenten per jaar in treinstellen vindt er gemiddeld meer dan één zwaar incident per dag plaats op het traject zelf.

Grenzen aan symptoombestrijding

Zowel overheid als vervoerder hebben inmiddels gereageerd met verscherpte veiligheidsmaatregelen:

• Inzet van extra medewerkers Veiligheid & Service (V&S) op risicotrajecten;
• Proeven waarbij V&S-personeel is uitgerust met een wapenstok;
• Invoering van bodycams voor hoofdconducteurs, ondersteund door 12 miljoen euro aan overheidssubsidie;
• Een rijksinvestering van 20 miljoen euro voor sociale veiligheid en toegangsbewaking op stations.

Toch raakt deze aanpak aan fundamentele grenzen. Kan een escalerend maatschappelijk veiligheidsprobleem worden opgelost door conducteurs geleidelijk om te vormen tot halve handhavers, uitgerust met camera’s en beschermingsmiddelen?

Het controleren van vervoersbewijzen, serviceverlening en reizigersbegeleiding behoren tot de kern van het vak. Een werkomgeving waarin een medewerker er rekening mee moet houden het bewustzijn te verliezen na een controle, is echter onacceptabel. Twee zwaar mishandelde conducteurs binnen enkele maanden tijd zijn geen toeval, maar een niet te negeren waarschuwing. De discussie moet niet langer gaan over nóg meer beschermingsmiddelen achteraf, maar over harde maatregelen om geweldsplegers structureel van het spoor te weren.